چه ند فه رمووده یه ك فەزڵی قورئان و دوعا و زیكر

له‌لایه‌ن: سه‌روه‌ر حسێن · March 20, 2015

چه ند فه رمووده یه ك فەزڵی قورئان و دوعاو زیكر
~~~

1.((اقرؤا سورة البقرة في بيوتكم,فأن الشيطان لايدخل بيتاً يُقرأ فيه سورة البقرة)). أخرجه الحاكم وإسناده حسن.

واتە:((سورەتی (البقرە) بخوێنن لە ماڵەكانتاندا , بەڕاستی شەیتان ناچێتە ماڵێكەوە كە سورەتی ((البقرة)) ی تیا بخوێنرێت)).

2.((حسن الصوت زينة القرأن)) رواه ابو نعيم وإسناده حسن.
واتە:((دەنگ خۆشی جوانی قورئانە))

3.((إقرؤا المعوذات في دبر كل صلاة))أخرجه أبوداود وابن حبان وأحمد وإسناده حسن.

واتە:((هەردوو پەنا پێ گیراوەكە بخوێنن لە دوای هەموو نوێژێكەوە)) واتە:((قل أعوذ برب الفلق و قل أعوذوا برب الناس))

4.((أَفْضَلُ عبادِ الله تعالى يَومَ القيامةِ الحمّادون))رواه الطبراني وإسناده حسن.

واتە:((چاكترینی بەندەكانی خوا لە ڕۆژی قیامەتدا ,ئەوكەسانەن زۆر سوپاسی خوایان كردووە))ووتویانە:((الحمد لله))

5.((أولياء الله هُمُ الذين يُذكرَ الله لرؤيتهم))رواه أبو نعيم والواحدي والديلمي وهو حديث حسن.

واتە:((دۆستانی خوا ئەو كەسانەن كە بەبینینیان یادی خوا دەكرێت)).واتە كە دەیان بینیت خوات دەكەوێتەوە بیر

6.((سيخرج قوم من أمتي يشربون القرآن كشربهم الماء))رواه الفريابي وإسناده حسن.

واتە:((لەمەودوا كۆمەڵێك دەردەچن لە ئومەتی من قورئان دەخۆنەوە هەروەكو چۆن ئاو دەخۆنەوە)).ئەو كەسانە دەگریتەوە كە قورئان دەخوێنن بە پارە لە تەعزیەكاندا ، یان خەڵكی فێر دەكەن بە پارە.

7.((ثلاثُ دَعواتٍ لا تُرَدُّ :دعوةُ الوالد, ودعوة الصائم, ودعوة المسافر ))رواه البيهقي والضياء.

واتە:((سی دوعا ڕەت ناكرێتەوە :دوعای باوك ,دوعای ڕۆژوەوان,دوعای ڕێبوار , ئەو كەسەی لەسەفەردایە)).

ئاگاداربه له خواردنى ماره يى ئافره ت و نيه تى پێ نه به خشينى ..!

له‌لایه‌ن: سه‌روه‌ر حسێن · March 3, 2015



ئاگاداربه له خواردنى ماره يى ئافره ت و نيه تى پێ نه به خشينى
~~~~~~~~~~~~~

( وعن ميمون الكردي عن أبيه رضي الله عنه قال سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول أيما رجل تزوج امرأة على ما قل من المهر أو كثر ليس في نفسه أن يؤدي إليها حقها خدعها فمات ولم يؤد إليها حقها لقي الله يوم القيامة وهو زان وأيما رجل استدان دينا لا يريد أن يؤدي إلى صاحبه حقه خدعه حتى أخذ ماله فمات ولم يؤد دينه لقي الله وهو سارق ) رواه الطبراني في الصغير والأوسط ورواته ثقات صحيح الترغيب والترهيب 1807

واته : ( له =ميمون= ى كوردى ئه ويش له باوكيه وه =كه ناوى جابان بووه خوا لێى ڕازى بێ= ئه فه رموێ : بيستم له پێغه مبه رى خوا صلى الله عليه وعلى اله وسلم ئه يفه رموو : هه ر پياوێك ئافره تێ بخوازێ و بيهێنێ له سه ر ماره ييه ك كه م بێ يان زۆر وه ئه وه ى له نه فسى نه بێ كه بيداتێ مافه كه ى =ماره ييه كه = فێڵى لێبكا جا بمرێ و مافه كه ى پێ نه دابێ ئه گات به خوا له ڕۆژى قيامه ت ئه و به زيناكه ر=لاى خوا حيساب ئه كرێ به زينا كه ر= ، وه هه ر پياوێ قه رزێ بكا له كه سێك مه به ستى نه بێ ئه و مافه بۆ خاوه نه كه ى بگه ڕێنێته وه وه فێڵى لێبكا هه تا ماڵه كه ى به رێ جا بمرێ وه ئه و قه رزه ى نه دابێته وه ئه گات به خوا وه ئه و دزه =خوا حيسابى دزى بۆ ئه كات= ) .

.

ئه م فه رمووده و كۆمه ڵگه ى كوردی

به داخه وه له ناو كۆمه ڵگه ى ئێمه زۆر مافى ئافره ت پێشێل ئه كرێ كه خوا ئه و مافانه ى پێ به خشيون له وانه ش ماره يى خواردن ئه بينين كه سانێك كه ئه چن بۆ داواى ژن هێنان زۆر به گه رمى هه موو مه رجێك قبوڵ ئه كه ن وماره يى ئه نوسن جا كه م يان زۆر به شێكى ئه ده ن و به شێكيش ڕێك ئه كه ون قه رز بێ ئه وه بێگومان دروسته و خۆيان له به ينى خۆيان پێك دێن به ڵام نابێ ئه و پياوه ئه و كاته ڕازى بێو مه به ستى نه بێ ئه و مافه بدا به ئافره ته كه په نا به خوا ئه گينا ئه وه ى با لا ڕوون بێ كه بمرێ و ئه و مافه ى نه دابێ لاى خوا له ڕۆژى قيامه ت حيسابى زينا كه رى بۆ ئه كرێ وه هه ر وه ها ئه وه ى قه رز ئه كاو ئه يه وێ فێڵ له خاوه نه كه ى بكات و نه يداته وه بمرێ و ئه و مافه ى نه گه ڕاندبێته وه ئه وه حيسابى دزى بۆ ئه كرێ لاى خوا له ڕۆژى قيامه ت ، با بشزانين ماره يى ئافره تيش وه هه ر قه رزێكى تر له سه رمان لا ناچێ و له ڕۆژى دوايى له سه رى حيسابمان له گه ڵ ئه كرێ و ئه و ڕۆژه ش پاره مان نيه بيده ينه وه چاكه كانمان ئه به ن چاكه شمان نه بێ خراپه و تاوانى ئه وانمان دێته سه ر !

وه ك هاتووه له فه رمووده يه كى پێغه مبه رى خوا صلى الله عليه وعلى اله وسلم : ( ومن مات وعليه دين فليس ثم دينار ولا درهم ولكنها الحسنات والسيئات ) صحيح الترغيب والترهيب 1809

واته : ( وه ئه وه ى بمرێ وه قه رزى له سه ر بێ ئه و كاته =له ڕۆژى قيامه ت= دينارو درهه م نيه به ڵكو چاكه و خراپه =تاوان و چاكه = ) واته به چاكه كانى كه هه يه تى ئه بێ قه رزه كه ى بداته وه يان ئه بێ تاوان له جياتى خاوه ن قه رزه كه هه ڵگرێ ! فه رمووده ى تر زۆرن له سه ر ئه و باسه به ڵام كاتمان ئه وه نه نيه كه سێ ئه يه وێ با بچێته وه سه ر كتێبى صحيح الترغيب والترهيب له ژماره 1797 ته وه سه ير بكات من به ڕاستى به دواى ئه وه ئه گه ڕام كه ناوى ئه و صه حابيه كورده بدۆزمه وه خوا لێى ڕازى بێ ئه وه م بينى كه ئه م فه رمووده ڕيوايه ت ئه كات له پێغه مبه ره وه صلى الله عليه وعلى اله وسلم ئيتر بينيشم كورد ئه مڕۆ چه نده دوورن له وه پێم خۆش بوو بۆ هه موو كوردێك ڕوون بێته وه كه ئه مه چ تاوانێكه ، وه حه زم كرد ئه و صه حابه كورده خوا لێى ڕازى بێ به كورد بناسێنم به ڵكو ئێمه ش چاوى لێ بكه ينه وه له پابه ند بوونمان به دينى ئيسلام و هۆشداريه ك بێ بۆمان و به خۆداچونه وه يه ك بكه ين و واز له تاوان و ماف خواردنى ئافره ت بێنين .

سودێك بۆ هه موان

لة كتابي اسد الغابة هي الحافظ عز الدين أبو الحسن علي بن محمد بن عبد الكريم الجزري ناسراو بة ” ابن الأثير ” كه ئه ويش يه كێكه له و زانا كوردانه ى خزمه تى زۆرى ئيسلامى كردووه به زانسته كه ى والله اعلم ناوى ئه و صه حابه كورده ئاوا هاتووه =بێگومان له سه رچاوه ى تريش باسى كراوه وه صه حابه ى كوردى تريش هه ن والله اعلم= ( أبو ميمون، يقال: اسمه جابان. سمع النبي صلى الله عليه وسلم غير مرة ) واته : باوكى ميمون ، ئه وترێ ناوى =جابان=ه فه رمووده ى له پێغه مبه ره وه صلى الله عليه وعلى اله وسلم بيستووه زياتر له جارێك

دونیا بۆچوارکه‌سه‌ بزانه‌ تۆله‌کامیانیت ئه‌ی موسڵمان

له‌لایه‌ن: سه‌روه‌ر حسێن · February 3, 2015



دونیا بۆچوارکه‌سه‌ بزانه‌ تۆله‌کامیانیت
ئه‌ی موسڵمان

پێغه‌مبه‌رى خوا صلى الله عليه وسلم ده‌فه‌رموێت
(أحدثكم حديثا فاحفظوه) شتێكتان پێ ئه‌ڵێم هه‌ڵی بگرن( إنما الدنيا لأربعة نفر) دونیا
بۆ چوار كه‌سه

یه‌كه‌میان _ ( عبد رزقه الله مالاً وعلمًا
فهو يتقي فيه ربه ويصِلُ فيه رحمه ويعلم لله فيه حقًّا، فهذا بأفضل المنازل)به‌ندیكه
خوا ماڵ و سامان و زانستی پێ به‌خشیوه ،به‌هۆی ماڵ و سامان و زانسته‌كه‌یه‌وه ته‌قوای
خوای پێوه‌ ئه‌كات و سه‌ردانی خزم و كه‌س و كاری پێوه‌ ئه‌كات ، وه‌ئه‌ش زانی خوا مافی
به‌سه‌ره‌وه هه‌یه به‌ هۆی ئه‌وه‌ی كه مال و سامان و زانستی پێ به‌خشیوه‌ ،ئا ئه‌م
جۆره باشترین كه‌سه و باشترین شوێنیش بۆ ئه‌وه.

دووه‌میان - ( وعبد رزقه الله علمًا ولم
يرزقه مالاً فهو صادق النية يقول لو أن لي مالاً لعملت بعمل فلان، فهو بنيته، فأجرهما
سواء) به‌ندیكه خوا ماڵ و سامانی پێ نه‌به‌خشیوه به‌ڵكو به‌س زانستی پێ به‌خشیوه ،به‌ڵام
له‌نیه‌تی دا راست گۆیه ئه‌ڵێت ئه‌گه‌ر ماڵم هه‌بوایه وه‌ك فلانه كه‌س كاری چاكم پێ
ئه‌كرد و خیر و خیراتم پێ ئه‌كرد!!خوا نیه‌ته‌كه‌ی قه‌بوڵ ئه‌كات و پاداشتی وه‌ك ئه‌و
كه‌سه ده‌وله‌مه‌نده‌یه كه ماله‌كه‌ی له‌رێی چاكه سه‌رف ئه‌كات.

سێهه‌میان _ ( وعبد رزقه الله مالاً ولم
يرزقه علمًا فهو يخبِط في ماله بغير علم لا يتقي فيه ربه ولا يصل فيه رحمه ولا يعلم
لله فيه حقا، فهذا بأخبث المنازل، ) به‌ندیكه خوا ماڵ و سامانی پێی داوه به‌ڵام زانستی
پێ نه‌داوه ،وه‌ ماڵ و سامانه‌كه‌ی له‌ كامه رێگای خه‌راپه سه‌رفی ئه‌كات و و سه‌ردانی
خزم و كه‌س و كاری پێوه‌ ناكات و وه‌مافی خوای لێ ده‌رناكات!! ئه‌م جۆره كه‌سه خه‌راپ
ترین كه‌سه‌و خه‌راپ ترین شوێن شوێنیه‌تی.

چواره‌میان _ (وعبد لم يرزقه الله مالاً
ولا علمًا فهو يقول لو أن لي مالاً لعملت فيه بعمل فلان، فهو بنيته، فوزرهما سواء)
رواه الترمذي وقال: حديث حسن صحيح، به‌ندیكه خوا نه‌ماڵ و نه‌زانستی پێ نه‌به‌خشیوه
به‌ڵام ئه‌ڵێت ئه‌گه‌ر ماڵم هه‌بوایه وه‌ك فلانه‌ كه‌س كاری خه‌راپم پێ ئه‌كرد !!ئه‌م
جۆره كه‌سه مادام نیازی خه‌راپه خوا نیازه‌كه‌ی وه‌ك كه‌سه خه‌راپه‌كه بۆی ئه‌نوسێت،گوناهه‌كه‌یان
وه‌ك یه‌كه..

ئه‌و حه‌وت کۆمه‌ڵه‌ی که‌ له له‌ڕۆژى دواييدا ده‌چنه‌ ژێر سێبه‌ری عه رشى خواوه‌

له‌لایه‌ن: سه‌روه‌ر حسێن · February 3, 2015




ئه‌و حه‌وت کۆمه‌ڵه‌ی که‌ له له‌ڕۆژى دواييدا ده‌چنه‌ ژێر سێبه‌ری عهرشى خواوه‌
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
قَالَ : ” سَبْعَةٌ يُظِلُّهُمْ اللَّهُ فِي
ظِلِّهِ يَوْمَ لا ظِلَّ إِلا ظِلُّهُ : الإِمَامُ الْعَادِلُ ، وَشَابٌّ نَشَأ فِي
عِبَادَةِ رَبِّهِ ، وَرَجُلٌ قَلْبُهُ مُعَلَّقٌ فِي الْمَسَاجِدِ ، وَرَجُلَانِ تَحَابَّا
فِي اللَّهِ اجْتَمَعَا عَلَيْهِ وَتَفَرَّقَا عَلَيْهِ ، وَرَجُلٌ طَلَبَتْهُ امْرَأَةٌ
ذَاتُ مَنْصِبٍ وَجَمَالٍ فَقَالَ إِنِّي أَخَافُ اللَّهَ ، وَرَجُلٌ تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ
فَأَخْفَاهَا حَتَّى لا تَعْلَمَ شِمَالُهُ مَا تُنْفِقُ يَمِينُهُ ، وَرَجُلٌ ذَكَرَ
اللَّه خَالِيًا فَفَاضَتْ عَيْنَاهُ ” [متفق عليه ، رواه البخاري
(2/144-174) ومسلم برقم 1712 ، وغيرهما].

واته‌: له‌ ئه‌بوهوره‌یره‌، گێڕاویانه‌ته‌وه‌که‌پێغه‌مبه‌ری خوا (صلی
الله‌علیه‌ وسلم) فه‌رموویه‌تی: حه‌وت جۆر که‌سان خوا سێبه‌ر داریان ده‌کات له‌سێبه‌ری
خۆیدا له‌ڕۆژێکدا که‌هیچ سێبه‌رێك نی یه‌! جگه‌له‌سێبه‌ری ئه‌ونه‌بێت:-

1- پێشه‌وایه‌کی دادپه‌روه‌ر:
که‌مه‌ به‌ست له‌پێشه‌وایه‌کی باوه‌ڕداره‌که‌حوکم به‌به‌رنامه‌ی ئیسلام
بکات ،وه‌ له‌ڕێگه‌ی قورئان و سوننه‌ته‌وه‌دادپه‌روه‌ری بڵاو بکاته‌وه‌له‌سه‌رزه‌وی
، جیاوازی نه‌خاته‌نێو ئه‌ندامه‌کانی یه‌وه‌وه‌ك ئه‌وه‌ی به‌ده‌م خزمان و که‌سی خۆیه‌وه‌بچێت،ئاگای
له‌عامی خه‌ڵکی مسوڵمان نه‌مێنێت.

2- لاوێك له‌به‌ندایه‌تی کردن بۆ خوا پێگه‌یشتووه‌:
که‌مه‌به‌ست گه‌نجێکه‌ واز له‌خۆشییه‌کانی دوونیا بهێنێت و به‌ندایه‌تی
بۆ خوا ده‌ربڕێت و هاوتاو شه‌ریکی بۆ بڕیار نه‌دات، له‌وته‌مه‌نه‌ی که‌توانای زیناو
دزی وحه‌رام خواردن وغه‌درو….هتد. چه‌ندینی تری هه‌یه‌ که‌چی ئه‌و له‌به‌رخوای گه‌وره‌
واز له‌خۆشییه‌کانی دونیا دێنێت و خه‌ریکی به‌ندایه‌تی کردنه‌ بۆ خالقی مه‌خلوق.

3- پیاوێك که‌دڵی په‌یوه‌ست بوو بێت به‌مزگه‌وته‌وه‌ که‌هه‌ر لێی ده‌چێته‌ده‌ره‌وه‌
هه‌تا ده‌گه‌ڕێته‌وه‌بۆی:

لێره‌دا مه‌به‌ست ئه‌وه‌ده‌گه‌یه‌نێت که‌ئه‌وپیاوه‌ئه‌وه‌نده‌ هۆگری مزگه‌وته‌
به‌رده‌وام دڵی په‌یوه‌سته‌ به‌مزگه‌وته‌وه‌و هۆشی لایه‌تی.

4- وه‌ دوو پیاو له‌به‌رخوا یه‌کترییان خۆش ویستوه‌و وه‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ش
کۆبونه‌ته‌وه‌و جیابونه‌ته‌وه.:
که‌ مه‌به‌ست ئه‌وه‌ده‌گه‌یه‌نێت که‌وا خۆشه‌ویستی نێوانمان ته‌نیا له‌به‌رخاتری
خوا بێت نه‌ك له‌به‌ر مه‌سڵه‌حه‌تی دوونیا وه‌جیابونه‌وه‌ش مه‌به‌ستی ئه‌وه‌یه‌ که‌خۆشه‌ویستییه‌که‌
ئه‌وه‌نده‌ زۆره‌ که‌مردن له‌یه‌کیان جیا بکاته‌وه‌.

5- پیاوێك له‌چۆڵی دا زیکرو یادی خوای کردووه‌ فرمێسك له‌دوو چاوی هاتۆته‌ده‌ر:
که‌ مه‌به‌ستی ئه‌وه‌یه‌ئه‌وکاتانه‌ی به‌ته‌نیایت و خه‌ڵکت لانییه‌بیر
بکه‌یته‌وه‌ له‌دروست کراوه‌کانی خوای گه‌وره‌وله‌ترسی سزای خوای گه‌وره‌ بگریت.

6- پیاوێکیش ئافره‌تێکی خانه‌دان و جوان بانگی ده‌کات ئه‌ویش ده‌ڵێ: من
له‌خوای گه‌وره‌ ده‌ترسم:

مه‌به‌ست له‌پیاوێکه‌ که‌ توانای زینا کردنی هه‌بێت و ئه‌و ئافره‌ته‌شی
که‌داوای لێده‌کات جوان و خانه‌دان بێت وه‌ پیاوه‌که‌ش هیچ شتێك نه‌بێت بیگێڕیته‌وه‌
ته‌نیا ترسی خوا نه‌بێت که‌دووری بخاته‌وه‌ له‌و کاره‌.

7- پیاوێکیش سه‌ده‌قه‌یه‌کی کردووه‌، وه‌ شاردووێتییه‌وه‌ هه‌تا ده‌ستی
چه‌پی نه‌زانێت ده‌ستی ڕاستی چی به‌خشیوه:

مه به‌ست لێره‌دا ئه‌وه‌یه‌ئه‌وه‌نده‌به‌نهێنی خێرده‌کات که‌که‌س پێی
نه‌زانێت وله‌به‌ر خاتری خوای گه‌وره‌ش ده‌به‌خشێت.

تێبینــــــــــــــــی:

هه‌ندێك له‌مسوڵمانان ئه‌م سێبه‌ره‌ به‌سێبه‌ری عه‌رش لێك ده‌ده‌نه‌وه‌
چونکه‌ له‌یه‌کێك له‌فه‌رمووده‌کان دا سه‌باره‌ت به‌م حه‌وت کۆمه‌ڵه‌ ده‌فه‌رمووێت
(ظله‌عــرشه‌) وه ئاشکرایه‌که‌ مه‌به‌ست له‌ سێبه‌ریکه ئیتر خه‌ڵك وا تێ ئه‌گات که‌وا
رۆژ که‌و تۆته‌سه‌ر عه‌رشی خوا په‌نا به‌خوا به‌ڵکوو پێشه‌وا ئیبن باز ده‌فه‌رمووێت:
هه‌روه‌کو له چه‌ند (ریوایه‌تێك) دا هاتوه‌ به‌شێوه‌ی(في ضل عرشه) ، واته: سێبه‌ری
عه‌رشه به‌لام له‌ریوایه‌تی راست دا هاتوه‌ که‌ئه‌فه‌رمووێت(في ظله)‌واته‌: له‌ژێرسێبه‌ری
(خوا) … به‌ڵام ئه‌م سێبه‌ره‌ چۆنه‌ و شێوه‌كه ى
ئه‌وه‌ته‌نها خوای گه‌وره‌ ئه‌زانێت. ئه‌مه‌رای مه‌زهه‌بی ئه‌هلی سونه‌ت و جه‌ماعه‌ته‌ خوای گه‌وره‌ش باشتر
ئه‌زانێت.

هه‌ندێك له‌سیفاتی بڕواداران له‌ سوننه‌تی پێغه‌مبه‌ردا صلی الله‌ علیه‌ وسلم

له‌لایه‌ن: سه‌روه‌ر حسێن · February 3, 2015

بسم الله‌ الرحمن الرحیم

الحمد لله رب العالمين والصلاة والسلام
على نبينا محمد وعلى آله وصحبه أجمعين، وبعد:

له‌سوننه‌تى پيرۆزى پێغه‌مبه‌ردا (صلی الله‌
علیه‌ وسلم) زۆر له‌ سيفاتى باوه‌ڕداران باس كراوه‌، به‌ پشتيوانى خواى گه‌وره‌ لێره‌دا
هه‌ندێكيان باس ده‌كه‌ين:

يه‌كه‌م: ئيماندار سيفه‌تى وه‌كو هه‌نگه‌:

عن عبدالله بن عمر (ره‌زای خوای لێبێت)
قال- قال رسول الله (صلی الله‌ علیه‌ وسلم): (مَثَل المؤمن مَثَلُ النَحْلَةِ: إن أكَلَتْ
أكَلَتْ طيباً، وإن وَضَعَتْ وَضَعَتْ طيباً وإن وَقَعَت على عودٍ لم تَكْسره) (صحيح
الجامع الصغير: 5722، 5846، وسلسلة الأحاديث الصحيحة: 2288). واته‌:
نمونه‌ى ئيماندار وه‌كو هه‌نگه‌، كاتێ شتى خوارد ئه‌وا شتى پاك ده‌خوات، وه‌ ئه‌گه‌ر
شتيشى دانا ئه‌وا شتى پاك داده‌نێت (مه‌به‌ست هه‌نگوينه‌)، وه‌ كاتێكيش به‌سه‌ر دارێكه‌وه‌
بنيشێته‌وه‌ داره‌كه‌ ناشكێنێ و زيانى لێ نادات.

له‌ ڕاستيدا ئه‌گه‌ر بڕوانينه‌ ژيانى مێشه‌هه‌نگ
بۆمان ڕوون ده‌بێته‌وه‌ كه‌ نمونه‌ هێنانه‌وه‌ى پێغه‌مبه‌ر (صلی الله‌ علیه‌ وسلم)
كه‌ ئيماندار وه‌كو هه‌نگ وايه‌ زۆر جوانه‌ و گونجاوه‌ بۆ ئيماندار چونكه‌ له‌ هه‌نگدا
زۆر په‌ندو به‌ڵگه‌ هه‌يه‌ له‌وانه‌:

1. هه‌نگ له‌ هه‌موو جۆره‌ خۆراكێك ده‌خوات
هه‌روه‌ك خواى گه‌وره‌ فه‌رمانى پێ داوه‌ وه‌ك ده‌فه‌رمێت: (ثُمَّ
كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًا) [النحل: 69]. واته‌: له‌به‌رهه‌مى هه‌موو خۆراكێك بخۆ
پاشان به‌ ملكه‌چى و زه‌ليلى يه‌وه‌ ڕێگاى خوا بگره‌.

هه‌روه‌ها بڕوانه‌ فه‌رمووده‌كه‌ى سه‌ره‌وه‌ پێغه‌مبه‌ر
(صلی الله‌ علیه‌ وسلم) فه‌رمووى: (إن أكلت) ئه‌گه‌ر بخوات واتاى وايه‌ به‌هه‌وه‌سى
خۆى ناخوات به‌ڵكو به‌ فه‌رمانى خوا ده‌خوات (كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ) به‌ شيرين
و تاڵه‌وه‌ هه‌ر خواردنێك بێت به‌ مه‌رجێك پاك بێت بۆ ئه‌وه‌ى ببێته‌ شيفا بۆ هه‌موو
شتێ، به‌هه‌مان شێوه‌ حاڵى ئيمانداريش به‌و جۆره‌يه‌ شتێك ناخوات كه‌ پاك نه‌بێت وه‌
پاكيش ئه‌وه‌يه‌ كه‌ په‌روه‌ردگار ڕێگه‌ى پێدابێ، نه‌ك به‌ئاره‌زووى خۆى. هه‌روه‌ها
كارێكيش ناكات كه‌ جوان و پاك نه‌بێت وه‌ ڕازى بوونى خواى له‌سه‌ر نه‌بێت.

2. هه‌نگ له‌ناو سنگى يه‌وه‌ هه‌نگوين دێته‌
ده‌ره‌وه‌ كه‌ چاره‌سه‌رو شيفايه‌ به‌ ويستى خوا بۆ خه‌ڵكى به‌گشتى نه‌ك هه‌ر بۆ توخمێك،
ئيمانداريش به‌هه‌مان شێوه‌ نورى بڕوا له‌ دڵى يه‌وه‌ دێته‌ ده‌رێ و ده‌گه‌شێته‌وه‌
وبه‌خشين ده‌بێت بۆ هه‌موو كه‌سێك. وه‌ هه‌وڵ ده‌دات خه‌ڵكى له‌ تاريكايى ڕزگار بكات
بۆ ڕووناكى و ئاسووده‌يى ژيان.

3. بێ زه‌ره‌رى وبێ زيانى هه‌نگ ئه‌وه‌تا
كاتێك كه‌ به‌سه‌ر دارێكه‌وه‌ ده‌نيشێته‌وه‌ لقه‌كانى ناشكێنێ و زيانى لێ نادات ئيمانداريش
به‌هه‌مان شێوه‌ كه‌س ئازار نادات و خه‌ڵكى له‌ ده‌ست و زمانى سه‌لامه‌تن.

دووه‌م: ئيماندار وه‌كو دارخورما وايه‌:

(ئيبن عمر) (ره‌زای خوای لێبێت) ده‌فه‌رمێت:
پێغه‌مبه‌ر (صلی الله‌ علیه‌ وسلم) به‌ هاوه‌ڵه‌كانى فه‌رموو: (هه‌واڵى دارێكم بده‌نێ
وه‌ك ئيماندار بێت، خه‌ڵكه‌كه‌ بيريان له‌ دره‌ختى ده‌شته‌كى ده‌كرده‌وه‌ (ئيبن عمر)
ده‌فه‌رمێت: منيش له‌ دڵى خۆمدا ووتم ئه‌وه‌ دارخورمايه‌ – خه‌ريك بوو بيڵێم- به‌ڵام
قسه‌ زانه‌كانى دانيشتنه‌كه‌ بێ ده‌نگ بوون، له‌و كاته‌دا پێغه‌مبه‌ر (صلی الله‌ علیه‌
وسلم) فه‌رمووى دارخورمايه‌) (أخرجه مسلم بهذا اللفظ في صحيحه: 2811).

(ئيبن عمر) (ره‌زای خوای لێبێت) فه‌رموويه‌تى:
كه‌ پێغه‌مبه‌ر (صلی الله‌ علیه‌ وسلم) فه‌رموويه‌تى: (مثلُ المؤمن مَثَلُ النخلَة ما أخذت منها
من شيء نفعك) (صحيح الجامع الصغير: 5848، وسلسلة الأحاديث الصحيحة: 2285). واته‌: ئيماندار وه‌ك دار خورمايه‌ هه‌رچى يه‌كت پێ ببه‌خشێت سوودى بۆت هه‌يه‌. له‌ڕاستيدا
له‌م يه‌ك چوانه‌دا چه‌ند نهێنى و زانيارى يه‌ك هه‌يه‌ كه‌ زۆر به‌سودن ئه‌گه‌ر لێى
ورد بينه‌وه‌و قسه‌ى له‌سه‌ر بكه‌ين ئه‌و زانياريانه‌ش ئه‌مانه‌ن:

1. دار خورما ئه‌گه‌ر مادده‌يه‌ك نه‌بێت
ئاوى بدات به‌زيندوويى نامێنێته‌وه‌ و وشك ده‌بێ به‌هه‌مان شێوه‌ ئيمانيش ئه‌گه‌ر خاوه‌نه‌كه‌ى
هه‌موو ساتێك پاراوى نه‌كاته‌وه‌ به‌ خوێندنه‌وه‌ى قورئان و زانستى به‌سوود و كردارى
چاكه‌ ئه‌وه‌ بێگومان ئه‌و دره‌ختى ئيمانه‌ ووشك ده‌بێت، هه‌روه‌ك أبو هوره‌يره‌ (ره‌زای
خوای لێبێت) فه‌رموويه‌تى: (إن الإيمان يخلق من القلب كما يخلق الثوب فجددوا إيمانكم)
(حديث صحيح رواه الحاكم (4،1). واته‌: ئيمان له‌ دڵدا دروست ده‌بێت و ده‌فه‌وتێ
چۆن كراس دروست ده‌كرێ و ده‌فه‌وتێ بۆيه‌ ئيمانتان زوو تازه‌ بكه‌نه‌وه‌.

2. جێگير بوونى دارخورما له‌ زه‌ويداو به‌
گران هه‌ڵكه‌ندنى، باوه‌ڕداريش پێويسته‌ وابێت، باوه‌ڕه‌كه‌ى له‌ دڵيدا جێگير ببێ و
به‌ گران هه‌ڵبكه‌ندرێ.

3. تام و بۆن خۆشى و شرينى فره‌ سوودى به‌رهه‌مى
دارخورمايه‌، باوه‌ڕداريش هه‌روايه‌ قسه‌و گوفتارو ڕه‌وشتى جوانى زۆره‌ بۆ خۆى و خه‌ڵكى
تريش.

4. جوانى پۆشاك و جل و به‌رگى دره‌خته‌
كه‌ به‌هاوين و به‌زستان، به‌هه‌مان جۆر ئيمانداريش پۆشاكى ته‌قواو جوانى يه‌كه‌ى لێ
نابڕێته‌وه‌ تاكو ده‌مرێ، خواى گه‌وره‌ ده‌فه‌رمێت: (وَلِبَاسُ التَّقْوَى ذَلِكَ خَيْرٌ).
[الاعراف: 26].

5. ئاسانى و ساده‌يى خواردنى به‌ره‌كه‌ى،
وه‌ ئاسانى سه‌ركه‌وتن به‌سه‌ريدا، چونكه‌ وه‌ك پليكانه‌ قادرمه‌ى هه‌يه‌ بۆ سه‌ركه‌وتن،
باوه‌ڕداريش فڕوفێڵى نى يه‌ خه‌ڵكى سوودى لێ وه‌رده‌گرن و به‌رهه‌مه‌كه‌ى ده‌خۆن به‌بێ
به‌رامبه‌ر.

6. به‌نرخى و چاكى به‌ره‌كه‌ى- كه‌ له‌
جيهاندا زۆر به‌به‌هايه‌، جۆرى زۆره‌- نه‌رمه‌كه‌ى شيرين و خۆشه‌و ميوه‌يه‌، ووشكه‌كه‌شى
هه‌روايه‌و سركه‌و شيرينى و جۆره‌ها داو ده‌رمانى لێ دروست ده‌كرێت، باوه‌ڕداريش به‌هه‌مان
شێوه‌ هه‌موو ژيانى سوودو قازانجه‌ بۆ خه‌ڵكى.

7. دار خورما به‌ئارامترين داره‌، سه‌باره‌ت
به‌ناڕحه‌تى يه‌كانى وه‌ك (ڕه‌شه‌با، بێ ئاوى،…هتد)، به‌هه‌مان شێوه‌ ئيمانداريش
ئارام گره‌ به‌رامبه‌ر به‌و ناڕحه‌تييانه‌ى ڕووبه‌ڕووى ده‌بێته‌وه‌.

8. دارخورما دارێكه‌ هه‌موو شتێكى سوودمه‌نده‌،
به‌رهه‌مه‌كانى و لقه‌كانى كه‌ بۆ خواردن و بازرگانى كردن پێيه‌وه‌ به‌سووده‌، هه‌روه‌ها
لقه‌كانيشى بۆ دروست كردنى خانوو دروست كردنى حه‌سير زۆر به‌سووده‌، هه‌موو شتێكى ئيمانداريش
به‌سووده‌ بۆ خه‌ڵكى، هاوڕێيه‌تى كردنى، گوێ له‌قسه‌ گرتنى، ئامۆژگارى يه‌كانى، ئه‌خلاق
و ڕه‌وشتى، نه‌رم و نيانى و له‌سه‌رخۆيى، زانست و زانيارى…هتد.

9.دارخورما تا ته‌مه‌نى درێژ تربێت زياد
به‌پيت و به‌ره‌كه‌ت ده‌بێت، به‌هه‌مان شێوه‌ چه‌ندێ ته‌مه‌نى ئيماندار زياتر درێژ
بێت ئه‌وه‌نده‌ زياتر سوودمه‌نده‌ بۆ موسڵمانان له‌ هه‌موو ڕووه‌كانه‌وه‌.

سێ يه‌م: ئيماندار وه‌كو دارى به‌ردار وايه‌:

عن أبي هريرة (ره‌زای خوای لێبێت) قال-
قال رسول الله (صلی الله‌ علیه‌ وسلم): (مثل الؤمن كمثل الزرع لاتزال الريح تميله ولايزال
المؤمن نصيبُهُ البلاء، وَمَثَلُ المنافق كمثل شجرة الارز لاتهتز حتى تستحصد) (أخرجه
البخاري في المرضى (5644)- باب كفارة المرضى). واته‌: نمونه‌ى ئيماندار وه‌كو زه‌رعات
و ڕه‌ز وايه‌ هه‌رچه‌نده‌ ڕه‌شه‌با بيجوڵێنێ به‌ملاو ئه‌ولادا ناگۆڕێ و كاريگه‌رى نى
يه‌، چونكه‌ ڕه‌گه‌كه‌ى به‌هێزه‌و به‌ئاسانى هه‌ڵناكه‌ندرێ، هه‌روه‌ها ئيمانداريش تووشى
ناخۆشى و فيتنه‌ ده‌بێت به‌ڵام هيچ كات كاريگه‌رى دروست ناكات له‌سه‌ر ئيمان و بيروباوه‌ڕى،
به‌ڵام نموونه‌ى مونافيق وه‌كو دارى (ئه‌رز) وايه‌ كاتێ ڕه‌شه‌با لێى ئه‌دات له‌ ڕه‌گ
و ڕيشه‌وه‌ هه‌ڵى ده‌ته‌كێنێ.

له‌ ڕاستيدا واتاى فه‌رمووده‌كه‌ ئه‌وه‌يه‌
كه‌ فه‌رمانى خواى پێ گه‌يشتووه‌ و گوێڕايه‌ڵى ده‌كات ئه‌گه‌ر چاكه‌ى تووش بوو پێى
خۆشه‌و ئه‌گه‌ر ناخۆشى تووش بوو ئه‌وه‌ ئارام گره‌و داواى پاداشت ده‌كات له‌ خوا، به‌ڵام
بێ باوه‌ڕ خوا به‌ويستى ئه‌و به‌سه‌رى ناكاته‌وه‌، به‌ڵكو له‌ دونيادا خۆشى ئه‌داتێ،
بۆ ئه‌وه‌ى له‌ قيامه‌تدا بێ به‌ش بێت له‌ خۆشى قيامه‌ت.

چواره‌م: ئيماندار وه‌كو پارچه‌يه‌كى ئاڵتون
وايه‌:

عن عبدالله بن عمر (ره‌زای خوای لێبێت)
قال- قال رسول الله (صلی الله‌ علیه‌ وسلم): (مثل المؤمن مثل سبكةُ الذهب، إن نَفَخْتَ
عليها احمرَّت، وإن وَزِنَت لم تنْقُص) (صحيح الجامع الصغير: 5846). واته‌:
نموونه‌ى ئيماندار وه‌كو پارچه‌يه‌كى ئاڵتون وايه‌، ئه‌گه‌ر فووت لێ كرد ئه‌وه‌ سوور
ده‌بێته‌وه‌ ئه‌گه‌ر كێشاشت كێشى كه‌م ناكات. نواندنى
پێغه‌مبه‌ر (صلی الله‌ علیه‌ وسلم) بۆ ئيماندار به‌ ئاڵتون له‌به‌ر چه‌ند هۆيه‌كه‌
له‌وانه‌:

1. ئاڵتون له‌ كانزا شازه‌كانه‌و پله‌يه‌كى
به‌رزى هه‌يه‌و له‌ كۆمه‌ڵگادا نرخێكى به‌هاى هه‌يه‌و به‌هۆى بريسكه‌و ڕه‌نگه‌ جوانه‌كه‌يه‌وه‌
سه‌رنجى خه‌ڵكى بۆ لاى خۆى ڕاده‌كێشێت، باوه‌ڕداريش به‌هه‌مان شێوه‌يه‌، پله‌و پايه‌ى
خۆى هه‌يه‌ له‌ناو خه‌ڵكيدا ونرخى خۆى هه‌يه‌و زۆر به‌ڕێزو به‌سه‌نگه‌.

2. ئاڵتون له‌هه‌موو كانزاكان نه‌رم تره‌و
له‌ هه‌موويان خۆڕاگرتره‌ به‌رامبه‌ر به‌ بارودۆخى ڕۆژانه‌، چونكه‌ كاريگه‌ر نابێت
به‌ هۆكارى كه‌ش و هه‌وا ژه‌نگ ناكات و ڕه‌نگى ناگۆڕێت، به‌ڵام جگه‌ له‌ ئاڵتون هه‌موو
كانزاكانى تر گۆرانكارييان به‌سه‌ردا دێت، ئيمانداريش له‌ كاتى ئاسايى و ئاراميدا نه‌رم
و نيان و له‌ سه‌رخۆيه‌، به‌ڵام هه‌ركاتێ تووشى بارودۆخى ناخۆش و ناله‌بار بوو ئه‌وه‌
زۆر به‌هێزه‌و به‌رگه‌ى هه‌موو ناخۆشى يه‌كان ده‌گرێت و به‌ هيچ شێوه‌يه‌ك عه‌قيده‌و
بيرباوه‌ڕو ڕێبازو بانگه‌وازو ئه‌خلاق و ڕه‌وشتى ناگۆڕێت هه‌رچه‌نده‌ بارودۆخه‌كه‌
ناله‌بارو خراپ بوو.

3. خستنه‌ ناو ئاگرو تواندنه‌وه‌ى ئاڵتون
هيچ له‌ كێشه‌كه‌ى كه‌م ناكات، به‌ڵكو جوانتر ده‌بێت و به‌ ئاگريش پيس له‌ پاك جياده‌كرێته‌وه‌،
باوه‌ڕداريش وايه‌ كاتێ تووشى به‌ڵاو ناڕحه‌تى يه‌ك ده‌بێت زياتر باوه‌ڕى به‌هێز ده‌بێت
و كه‌م ناكات، به‌ڵكو به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ئه‌و به‌ڵاو ناڕحه‌تييانه‌ ده‌بنه‌ هۆى جياكردنه‌وه‌ى
كه‌سى ڕاست و كه‌سى درۆزن.

پێنجه‌م: ئيماندار وه‌كو پايه‌ وايه‌:

عن أبي موسى (ره‌زای خوای لێبێت) قال- قال
رسول الله (صلی الله‌ علیه‌ وسلم): (المؤمن للمؤمن كالبنيان يشد بعضه بعضاً ثم شبَّك
بين أصابعه) (أخرجه البخاري). واته‌: ئيماندار بۆ برا ئيمانداره‌كه‌ى
وه‌كو پايه‌ وايه‌ يه‌كترى جێگير و ته‌واو ده‌كه‌ن، پاش ئه‌وه‌ په‌نجه‌كانى لێك ئاڵاندن
به‌يه‌كدا. له‌ ڕاستيدا ئه‌م فه‌رمووده‌يه‌ نموونه‌يه‌كه‌
هانى ئيمانداران ده‌دات كه‌ هاوكارى و پشتگيرى يه‌كتر بكه‌ن، پايه‌و ديواريش ته‌واو
ڕێك و پێك نابێت و توندو تۆڵ نابێ ئه‌گه‌ر پارچه‌كانى پێكه‌وه‌ نه‌لكێن و يه‌كترى نه‌گرن…
چونكه‌ ئه‌گه‌ر بۆشى تيادا بێ ئه‌وه‌ ده‌ڕوخێ و ئه‌گه‌ر پێكه‌وه‌ گه‌يشتبێ سوودى خۆى
ده‌گه‌يه‌نێت. ئيماندار به‌ته‌نها كاروفه‌رمانى دونياى
بۆ هه‌ڵناسوڕێ به‌ڵكو پێويسته‌ براكه‌ى يارمه‌تى و هاوكارى بكات، ئه‌گه‌رنا ئه‌وا شكست
دێنێت و كاره‌كانى سه‌رناگرێ.

شه‌شه‌م: ئيماندار ئه‌وه‌ى بۆ خۆى پێى خۆش
بێ بۆ براكه‌شى پێى خۆشه‌:

عن أنس (ره‌زای خوای لێبێت) قال- قال رسول
(صلی الله‌ علیه‌ وسلم): (لايؤمن أحدكم حتى يحب لإخيه ما يحب لنفسه (من الخير)) (رواه
البخاري). واته‌: باوه‌ڕى هه‌ريه‌كێك له‌ ئێوه‌ ته‌واو
نابێت تاكو چى بۆ خۆى پێى خۆشه‌ له‌ خێر بۆ براكه‌ى پێى خۆش بێت. ئه‌و
زياده‌يه‌ى كه‌ له‌ فه‌رمووده‌كه‌دا هاتووه‌ (من الخير) زۆر گرنگه‌ ماناى ته‌واوى هه‌موو
شتێ ده‌گرێته‌وه‌، چونكه‌ ووشه‌ى (الخير) ووشه‌يه‌كى گشتى يه‌و هه‌موو شتێك ده‌گرێته‌وه‌
له‌ عيباده‌ت و ده‌ست كه‌وتنى دونياو قيامه‌ت و ئه‌و شتانه‌ش كه‌ به‌رگرى لێ كراوه‌،
هه‌روه‌ها ئه‌وه‌ى بۆ خۆى پێى ناخۆشه‌ پێويسته‌ بۆ براكه‌شى پێى ناخۆش بێت، ئه‌مه‌ش
ئه‌گه‌ر چى له‌ فه‌رمووده‌كه‌دا نه‌هاتووه‌ به‌ڵام ماناى فه‌رمووده‌كه‌ ئه‌وه‌ ده‌گه‌ێنێت،
چونكه‌ خۆشويستنى شتێك حه‌ز لێ نه‌كردنى دژه‌كه‌يه‌تى.

حه‌وته‌م: ئيماندار به‌ شمشێرو زمانى خۆى
جيهاد ده‌كات:

عن كعب بن مالك (ره‌زای خوای لێبێت) قال-
قال الرسول (صلی الله‌ علیه‌ وسلم): (إن المؤمن يجاهد بسيفهِ ولسانه، والذي نفسي بيده
لكأن ما ترمونهم به نضعُ النبل) (أخرجه أحمد بإسناد صحيح على شرط الشيخين، وصححه الألباني
في: سلسلة الأحاديث الصحيحة: 1631، ومشكاة المصابيح: 4795). واته‌:
ئيماندار به‌شمشێرو به‌ زمانى جيهاد ده‌كات، سوێند به‌و خوايه‌ى كه‌ گيانى منى به‌ده‌سته‌
جارى وا هه‌يه‌ قسه‌كانتان به‌ ئه‌ندازه‌ى سه‌رى ڕمه‌كانتان كاريگه‌رتره‌. چونكه‌
پێغه‌مبه‌رى خودا (صلی الله‌ علیه‌ وسلم)زانيويه‌تى كه‌ جيهاد له‌ پێناوى خوادا ده‌رگايه‌كه‌
له‌ ده‌رگاكانى به‌هه‌شت هه‌ندێك جار ئه‌و جيهاده‌ ناتوانرێت به‌ چه‌ك بكرێت به‌ڵام
ده‌توانرێت به‌ قسه‌ بكرێ له‌و كاته‌دا قسه‌كه‌ كاريگه‌رى چه‌كه‌كه‌ى ده‌بێت.

هه‌شته‌م: ئيماندار خه‌ڵكى متمانه‌ى ماڵ
و ناموسى پێ ده‌به‌ن:

عن فضالة بن عبيد (ره‌زای خوای لێبێت) قال-
قال الرسول (صلی الله‌ علیه‌ وسلم): ( المؤمن من أمنَهُ الناسُ على أموالهم وأنفسهم،
والمهاجر من هَجَرَ الخطايا والذنوب) (أخرجه ابن ماجة وأحمد وابن حبان والحاكم والبزار،
وصححه الألباني في: سلسلة الأحاديث الصحيحة: 549، وصحيح الجامع الصغير: 6658). واته‌:
ئيماندار ئه‌و كه‌سه‌يه‌ كه‌ خه‌ڵكى متمانه‌ى ماڵ و سامان و گيانيانى پێ ببه‌ن، وه‌
كۆچ كه‌ريش ئه‌و كه‌سه‌يه‌ كه‌ له‌ گوناهو تاوان كۆچ بكات وده‌ست هه‌ڵبگرێت. كه‌واته‌
ئيماندارى ڕاسته‌قينه‌ كه‌سێكه‌ كه‌ خه‌ڵكى له‌ خراپه‌كانى پارێزراو بن و زه‌ره‌ريان
پێ ناگه‌يه‌نێ به‌ خۆيان و ماڵ و سامانيان- ئايا چۆن پارێزراو نابن له‌ پياوێك كه‌
غه‌درو درۆو و سته‌م نه‌كات به‌ پيشه‌- ئه‌وه‌ى بۆ خۆى بيه‌وێت پێى خۆش بێت بۆ خه‌ڵكيش
ده‌يه‌وێت و پێى خۆشه‌، چۆن پارێزراو نابن كه‌ له‌ كۆمه‌ڵگه‌يه‌كدا بژين كه‌ باوه‌ڕو
هيدايه‌ت و ڕووناكى و خۆشه‌ويستى و په‌يڕه‌وكردنى شه‌ريعه‌تى خواو چاكه‌ كردن تيايدا
باڵا ده‌ست بێت، وه‌ به‌ پێچه‌وانه‌شه‌وه‌ ڕوو ده‌دات كه‌ كۆمه‌ڵگه‌يه‌ك حوكمێكى ده‌ست
كردى تيادا باڵا ده‌ست بێت هه‌ميشه‌ بێ ئارامى و دڵه‌ ڕاوكێ و كوشتن و بڕين تيايدا
باڵا ده‌ست ده‌بێت و حوكم به‌رقه‌رار نابێت.

نۆيه‌م: ئيماندار چاكه‌كانى خۆى به‌ دڵه‌
كه‌ خراپه‌شى كرد زوو په‌شيمان ده‌بێته‌وه‌:

عن أبي امامه (ره‌زای خوای لێبێت) أن رجلاً
قال يا رسول الله (صلی الله‌ علیه‌ وسلم) (ما الإيمان) قال: (إذا سرتك حسنتك، وساءتك
سيئتك فأنت مؤمن) (رواه أحمد، وصححه الألباني في: سلسلة الأحاديث الصحيحة: 550، وصحيح
الجامع الصغير: 600). واته‌: (أبي امامة) (ره‌زای خوای لێبێت)
فه‌رمووى: كابرايه‌ك هات پرسيارى له‌ پێغه‌مبه‌رى خوا كرد (صلی الله‌ علیه‌ وسلم) ووتى
ئيمان چى يه‌؟ پێغه‌مبه‌ريش (صلی الله‌ علیه‌ وسلم) له‌ وه‌ڵامدا فه‌رمووى: ئه‌گه‌ر
كارى چاكه‌ت كردو پێى دڵخۆش بوويت، وه‌ كارى خراپت كردو پێى دڵ ته‌نگ بوويت ئه‌وه‌
تۆ ئيمانداريت.

ئه‌م سيفه‌ته‌ تايبه‌تى ترين نيشانه‌ى باوه‌ڕه‌،
چونكه‌ ئيماندار هه‌ميشه‌ دڵى به‌ ئيشه‌و له‌ كاردايه‌، كاتێ كرده‌وه‌يه‌كى چاك و جوان
ئه‌نجام ده‌دات دڵى پێى خۆشه‌و شادومانه‌، به‌ڵام كاتێ تاوانێ يان كردارێكى ناشيرين
ئه‌نجام ئه‌دات ئه‌وه‌ زۆر بێزارو بێ تاقه‌ت ده‌بێت ويه‌كسه‌ر په‌شيمان ده‌بێته‌وه‌و
ته‌وبه‌ ده‌كات، چونكه‌ ته‌وبه‌كردن و گه‌ڕانه‌وه‌ له‌و تاوانه‌ى نيشانه‌ى بۆ ته‌واوى
بڕواى ئه‌و كه‌سه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ى بێ بڕوا تاوانكردن به‌لايه‌وه‌ وه‌ك باڵى مێشووله‌يه‌ك
وايه‌.

ده‌يه‌م: ئيماندار خۆى سه‌رشۆڕ ناكات:

عن (حذيفه) (ره‌زای خوای لێبێت) قال- قال
الرسول (صلی الله‌ علیه‌ وسلم): (لاينبغي لمؤمنٍ أن يذل نفسه، قالوا: وكيف يذلُ نفسه؟
قال: يتعرض من البلاء مالا يطيق) ( رواه الترمذي، وصححه الألباني في: سلسلة الأحاديث
الصحيحة: 613). واته‌: پێويست ناكات ئيماندار خۆى زه‌ليل
و مل كه‌چ بكات، ووتيان چۆن خۆى مل كه‌چ ده‌كات؟ پێغه‌مبه‌ريش (صلی الله‌ علیه‌ وسلم)
فه‌رمووى: به‌وه‌ خۆى زه‌ليل ده‌كات كه‌ خۆى له‌ كارێك ده‌دات بۆى ناكرێت له‌ قورسيدا
ئه‌و كاته‌ تيا ئه‌چێ.

له‌م فه‌رمووده‌يه‌دا ڕوونكردنه‌وه‌ى ئه‌وه‌ى
تێدايه‌ كه‌ ئيماندار نابێ خۆى تووشى ناڕحه‌تى بكات يان ده‌ردێك بكات كه‌ له‌ توانايدا
نى يه‌و نه‌بێ، نموونه‌ى ئه‌مه‌ش ئه‌و گه‌له‌يه‌ كه‌ داواى جيهاديان كرد دژى دوژمنێكى
سه‌رسه‌ختى توندووتيژ- له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا كه‌ هۆكارو بناغه‌كانى جيهاديان له‌ده‌ست
دابوو له‌ بوارى جه‌سته‌يى و مه‌عنه‌ويشه‌وه‌- تا وايان لێهات له‌ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌دا
خۆيان پێ نه‌گيراو تياچوون- دوايى په‌شيمان بوونه‌وه‌كه‌ سوودى نه‌بوو، بۆيه‌ پێويسته‌
پێش هه‌نگاو نان بۆ كارێكى گران بير بكه‌يته‌وه‌و بزانى له‌ توانادا هه‌يه‌ ئه‌و كاره‌
بكرێت يان نه‌كرێت ده‌بێت پرس و ڕا به‌كه‌سانى شاره‌زاو دونياديده‌و خاوه‌ن ته‌جروبه‌
بكه‌يت ئه‌و كات پاش به‌ده‌ست هێنانى دڵنيايى بڕيار بده‌.

يازده‌هه‌م: ئيماندار به‌به‌ڵا تاقى ده‌كرێته‌وه‌
بۆ سڕينه‌وه‌ى گوناهه‌كانى:

عن أبي هريرة (ره‌زای خوای لێبێت) قال-
قال رسول الله (صلی الله‌ علیه‌ وسلم): (لايزال البلاء بالمؤمن أو المؤمنة في نفسه
وماله وولده حتى يلقى الله وما عليه من خطيئة) (أخرجه الترمذي ووافقه أحمد والذهبي
وقال حسن صحيح، وحسنه الألباني في: مشكاة المصابيح: 1567 ). واته‌:
به‌رده‌وام به‌ڵاو موسيبه‌ت به‌سه‌ر ئيماندارانى پياو ئافره‌تدا داده‌به‌زێت به‌ڵاو
موسيبه‌ت به‌سه‌ر نه‌فس و ماڵ و منداڵيدا به‌رده‌وامه‌ تا ئه‌و كاته‌ى ده‌مرێ و ده‌گاته‌
په‌روه‌ردگارى به‌بێ تاوان.

ئه‌م فه‌رموودانه‌و هاوماناكانى به‌ڵگه‌ن
له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى كه‌ به‌ڵاو تاقى كردنه‌وه‌ ته‌واوكارى سه‌رخستن و پشتگيرى و به‌رزى
و ڕێزى خودايه‌، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌مه‌شه‌ كه‌ ئه‌وانه‌ى له‌ هه‌موو زياتر دووچارى به‌ڵاو
نه‌هامه‌تى و ناڕه‌حه‌تى و ده‌رده‌سه‌رى بوون پێغه‌مبه‌ران و دواتر ئه‌وانه‌ى لێيانه‌وه‌
نزيكن، چونكه‌ مرۆڤى ئيماندار به‌پێى به‌هێزى و لاوازى ئيمانه‌كه‌ى تاقى ده‌كرێته‌وه‌،
هه‌رچه‌نده‌ بڕواكه‌ى به‌هێز بێت زياتر به‌ڵاو موسيبه‌تى به‌سه‌ردا دێت تا كه‌متريش
بێت كه‌متر، جا به‌ڕاستى پێويسته‌ ئێمه‌ى ئيماندار خۆمان به‌ ئه‌م ڕه‌وشته‌ جوانانه‌ى
ئيماندار بڕازێنينه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ى له‌ دونيا قيامه‌تدا سه‌ركه‌وتو سه‌رفراز بين، وه‌
پێويسته‌ له‌ كاتى ئيمان به‌رزيماندا سوپاسى خواى گه‌وره‌ بكه‌ين وه‌ له‌كاتى ئيمان
لاوازيدا خۆڕاگر بين و دوعاى خێر بكه‌ين و بڵێين: (اللهم اجرني في مصيبتي واخلف لي
خيراً منها) (صحيح الجامع الصغير: 5764).

سبحانك اللهم وبحمدك أشهد أن لاإله إلا
أنت أستغفرك وأتوب إليك

نوێژکردن و ته‌ندروستی له‌ش .

له‌لایه‌ن: سه‌روه‌ر حسێن · Jeneuary 20, 2015





نوێژکردن و ته‌ندروستی له‌ش .

بێگومان ئه‌و ئامێره‌ کاره‌بایـیانه‌ی که‌ ڕۆژانه‌ به‌کارده‌هێنرێن شه‌پۆلی کارۆ
مـوگناتیسی ده‌رده‌ده‌ن وه‌ك شه‌پۆله‌کانی (مۆبایل،ته‌له‌فزیۆن،ڕادیۆ..)‌ ئه‌م
شه‌پۆلانه‌ش سه‌لمێنراوه‌ زیانی هه‌یه‌ بۆ له‌شی مرۆڤ بۆیه‌ زاناکان هه‌وڵیاندا
چاره‌سه‌رێك بدۆزنه‌وه‌ بۆ نه‌هێشتنی له‌سه‌ر جه‌سته‌ی مرۆڤ له‌م ساڵانه‌ی دوایدا زانا فیزیاییه‌کانی وڵاتی
سویسرا چه‌ند ئه‌و شه‌پۆلانه‌ تاقیکردنه‌وه‌یه‌کیان ئه‌نجامدا گه‌یشنته‌ ئه‌م ئامانجانه‌ی خواره‌وه‌ :
١- بۆڕزگاربوون له‌م شه‌پۆلانه‌ پێویسته‌ ڕۆژانه‌ خۆمان بشۆرین به‌ڵام نابێت خۆمان وشك
بکه‌ینه‌وه‌ چونکه‌ ئه‌و شه‌پۆلانه‌ له‌گه‌ڵ ئاوه‌که‌دا دێنه‌ خواره‌وه‌ ، سبحان الله‌ پێغه‌مبه‌ر (د.خ)
به‌بێ هۆ ئه‌مه‌ی وه‌ك سونه‌تێك بۆ به‌جێهێشتووین بێگومان بێ حیکه‌مه‌ت نییه‌ که‌ فێرمان
ده‌کات کاتێك ده‌ست نوێژ ده‌گرین وشکی نه‌که‌ینه‌وه‌ چونکه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و تکه‌ ئاوه‌دا گوناهمان
لێ هه‌ڵده‌وه‌رێت ئه‌وه‌تا له‌ شه‌پۆلی ئه‌و ئامێرانه‌ش ڕزگارمان ده‌بێت .

٢- چاره‌سه‌ری دووه‌م بریتییه‌ له‌وه‌ی که‌ ڕۆژانه‌ چه‌ندجارێك سه‌ربخه‌ینه‌ سه‌ر زه‌وی و ٨ شوێن
له‌ له‌شمان له‌سه‌ر زه‌وی دابنێین و ڕوبکه‌ینه‌ چه‌قی زه‌وی ، ئایا ده‌زانن ئه‌مه‌ هه‌مان ئه‌و
سوجده‌یه‌یه‌ که‌ ئێمه‌ له‌ماوه‌ی ٢٤ کاتژمێردا (١٧) جار پێویسته‌ ئه‌نجامی بده‌ین ، پێشتریش
سه‌لمێنراوه‌ که‌ چه‌قی زه‌وی بریتییه‌ له‌ که‌عبه‌ی پیرۆز‌ .شه‌پۆله‌ کارۆموگناتیسییه‌کان به‌
چه‌قی زه‌ویدا تێپه‌ڕده‌بن وه‌یه‌کێك له‌ ڕوکنه‌کانی نوێژ سوجده‌ بردنه‌ وه‌ ده‌بێت (٨) شوینمان
له‌سه‌ر زه‌وی دابنێین ئه‌وانیش ( نێوچاوان،لووت،هه‌ردوو له‌پی ده‌ست،هه‌ردوو ئه‌ژنۆ،هه‌ردوو
پێمان) سبحان الله‌ ،موسوڵمانان چه‌ند به‌خته‌وه‌رن و ئه‌م دینه‌ چه‌ند پاکه‌ ئێمه‌ بۆ قیامه‌ت
کارده‌که‌ین که‌چی ئه‌و کاره‌ی که‌ ده‌یکه‌ین له‌ زیانه‌کانی دونیا به‌ دورمان ده‌خات بۆیه‌ ده‌بێت
زۆر به‌ سه‌ربه‌رزییه‌وه‌ بڵێین ئێمه‌ خاوه‌نی په‌یامێکین که‌ جگه‌ له‌ خۆشبه‌ختی
مرۆڤ هیچی دی ناوێت .

چه‌ند ئامۆژگارییه‌ك بۆ چۆنیه‌تى هـه‌ڵسوكه‌وت و مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ ئافره‌تدا

له‌لایه‌ن: سه‌روه‌ر حسێن · Jeneuary 20, 2015

چه‌ند ئامۆژگارییه‌ك بۆ چۆنیه‌تى هـه‌ڵسوكه‌وت و مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ ئافره‌تدا

.
ئـه‌مانـه‌ى خـواره‌وه‌ (10) ئامـۆژگارين بـۆ چـۆنیـه‌تى هـه‌ڵسوكه‌وت و مامـه‌ڵه‌كـردن لـه‌گـه‌ڵ ئافـره‌تـدا …
.
1 – هه‌رچى پێت ده‌كرێ هه‌وڵ بده‌ له‌گه‌ڵ ئافره‌تدا درۆ مه‌كه‌ ، چونكه‌ له‌ڕێگه‌ى جۆر و شێوازى ده‌نگته‌وه‌ ده‌زانێ درۆ ده‌كه‌يت .
2 – له‌و كاتانه‌ی پێويستى پێت ده‌بێت فه‌رامۆشی مه‌كه‌ .
3 – پرسيارى ڕاده‌ى خۆشه‌ويستى لێ مه‌كه‌ ته‌نيا له‌و كاته‌دا نه‌بێ كه‌ تۆ گوزارشت له‌ ڕاده‌ى خۆشه‌ويستى خۆتى بۆ ده‌كه‌يت .
4 – ناپاكى به‌رامبه‌ر ئافره‌ت مه‌كه‌ ، ئافره‌ت دڵيان وه‌ك شووشه‌ وایه‌ ئه‌گه‌ر شكا وه‌ك خۆى لێ نايه‌ته‌وه‌ .
5 – ئه‌گه‌ر ئافره‌ت پێكه‌نى ئه‌وه‌ بزانه‌ به‌ هاورێيه‌تيت ئاسووده‌یه‌ .
6 – ئه‌گه‌ر په‌يوه‌ندى پێوه‌ كرديت ئه‌وه‌ بزانه‌ خه‌مباره‌ و ئه‌يه‌وێ گوێى له‌ ده‌نگت بێت ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر گوزارشت له‌ خه‌مباريه‌كه‌شى نه‌كات .
7 – كه‌ بينيت ئافره‌ت دڵ خۆشه‌ به‌شدارى خۆشييه‌كه‌ى بكه‌ ، ئه‌گه‌ر خه‌مبار بوو لێى ببرسه‌ بۆ ئه‌وه‌ى ئاسووده‌ى بكه‌يت .
8 – ئه‌گه‌ر دڵى ئافره‌ت باوه‌ڕ به‌ پياوێك نه‌كا خۆشى ناوێت .
9 – ئه‌سته‌مه‌ بۆ ئافره‌ت گوزارشت له‌ ته‌نگه‌ژییه‌كانى بكا ، ئه‌گه‌ر فرمێسكى هاته‌ خواره‌وه‌ ئه‌وه‌ بزانه‌ له‌و په‌ڕى ته‌نگه‌ژییه‌كانيدايه‌ .
10 – له‌ كۆتاييدا بۆ ئه‌و ئافره‌ته‌ ببه‌ به‌ هاوڕێیه‌كى دڵسۆز و باوكێكى به‌سۆز و برايه‌كى دڵ نه‌رم ، كاتێك ده‌بێته‌ هاوڕێت ئه‌وه‌ قوربانى به‌ گرانترين كه‌سى داوه‌ و هاوڕێيه‌تى تۆى له‌سه‌ر هاوڕێیه‌تى ئه‌وانى ديكه‌ فه‌رز كردووه‌ .

مه‌رجه‌کانى موعجیزه‌ى پێغه‌مبه‌ران

له‌لایه‌ن: سه‌روه‌ر حسێن · Jeneuary 20, 2015



.
مه‌رجه‌کانى موعجیزه‌ى پێغه‌مبه‌ران…
وه‌رگێڕانى : عبدالله حسن وه‌رتى…..کتێبخانه‌ى محوى
یه‌که‌م : چه‌ند کردارێک یان ڕووداوێکى ئه‌وتۆ که‌ مرۆڤى ئاسایى تواناى ئه‌نجامدانى نه‌بێ . وه‌ک له‌ت بوونى مانگه‌شه‌وو، هه‌ڵقوڵاندنى ئاو له‌ نێوانى په‌نجه‌کانى پێغه‌مبه‌ره‌وه‌ دروودوو سڵاوى خوداى لێ بێ .
دووه‌م : ئه‌بێ ئه‌و ڕووداوه‌ى که‌ ڕوو ئه‌دات بۆ ڕووبه‌ڕوو بوونه‌وه‌ و به‌ربه‌ره‌کانى و ته‌حه‌ددا بێت .
سێ یه‌م : یه‌کێکى تر له‌ مه‌رجه‌ سه‌ره‌کییه‌کانى موعجیزه‌ ئه‌وه‌یه‌ هیچ که‌سێکى تر نه‌توانێ بیهێنێت و ته‌نانه‌ت له‌ وێنه‌ و نموونه‌شى بخاته‌ ڕوو .
چواره‌م :
ئه‌و موعجیزه‌یه‌ یان ئه‌و ڕووداووکاره‌ى که‌ ڕوئه‌دات ئه‌بێ به‌ پێ ى خواست و داخوازى ئه‌و که‌سه‌ بێت که‌ به‌و هۆیه‌ به‌ره‌نگار و ڕووبه‌ڕوو ئه‌بێته‌وه‌ له‌گه‌لأ ئه‌وانه‌ى که‌ داواى به‌ڵگه‌ و نیشانه‌ و ئایه‌ت ده‌که‌ن، چونکه‌ ئه‌گه‌ر یه‌کێک گوتى : پێغه‌مبه‌رایه‌تیه‌که‌ى من ئه‌وه‌یه‌ که‌ ده‌ستم دێته‌ وه‌ڵام و قسه‌ ئه‌کات، پاشان ده‌ستى قسه‌ى کردوو به‌ درۆى خسته‌وه‌ و به‌ پێچه‌وانه‌ى خواست و داخوازى خاوه‌نه‌که‌ى هاته‌ قسه‌ کردن، ئه‌مه‌ش به‌ڵگه‌یه‌ له‌ سه‌ر ئه‌وه‌ى که‌ ئه‌م ڕووداوه‌ به‌ گوێره‌ى داخوازى ئه‌و نه‌هاته‌ دىو قسه‌ى نه‌کرد.
که‌ واته‌ ئه‌مه‌ پێ ى ناگوترێت موعجیزه‌، چونکه‌ ڕووداوه‌که‌ به‌ پێ ى خواست و مه‌به‌ستى خاوه‌نه‌که‌ى نه‌بوو به‌ڵکو به‌پێچه‌وانه‌وه‌ بوو . چونکه‌ ،،موسه‌یله‌مه‌ ،، ى درۆزن جارێک تفى کرده‌ چاوى پیاوێکى کوێر، بۆ ئه‌وه‌ى چاکى بکاته‌وه‌، به‌م هۆیه‌وه‌ چاوه‌ ساغه‌که‌یشى کوێر بوو، ئه‌مه‌ش پێ ى ده‌گوترێ ڕیسوایى و ئابڕو بردن بۆ ئه‌و که‌سانه‌ى که‌ به‌ درۆ و ناڕاست بانگه‌شه‌ى پێغه‌مبه‌رایه‌تى ده‌که‌ن و درۆ و ده‌له‌سه‌ به‌ سه‌ر خواوه‌ هه‌ڵئه‌به‌سن – پاک و بێ گه‌ردى هه‌ر بۆ خوداى تاک و ته‌نهایه‌.
هه‌ندێک له‌ زانایان ده‌ڵێن : موعجیزه‌ نایه‌ته‌دى له‌ کات و ساتى هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ى داب و نه‌ریته‌ ئاساییه‌کان، وه‌ک سه‌رده‌م و زه‌مانى (المسيح الدجّال) چونکه‌ واهاتووه‌ و باسده‌کرێت که‌ ئه‌و کاته‌ ڕۆژ له‌ ڕۆژ ئاواوه‌ هه‌ڵدێ به‌ ئیزن و ئیراده‌ى خودا، وه‌ له‌ سه‌رده‌ستى ئه‌و چه‌ندین ئایه‌ت و نیشانه‌ ده‌رئه‌که‌ون، وه‌ک فه‌رمان دانى به‌ ئاسمان که‌ باران ببارێنێ و ئه‌ویش بیبارێنێ، وه‌ هه‌روه‌ها فه‌رمان دان به‌ زه‌وى که‌ گیا و گۆڵ و ڕووه‌ک سه‌وز بکات و ئه‌ویش شین و سه‌وزى بکات، ئه‌و ڕۆژگارانه‌ى که‌ تێپه‌رێنه‌رى داب و نه‌ریته‌ ئاسایى و زانراوو باوه‌کانه‌ – ڕووداو له‌و کاتانه‌دا پێ ى ناگوترێ موعجیزه‌، پاشانیش (مةسيح) (الدّجال) بانگه‌شه‌و ده‌عواى پێغه‌مبه‌رایه‌تى ناکات، به‌ڵکو داواى خوایه‌تى ئه‌کات – خوا ڕووڕه‌ش و خه‌جاڵه‌تى کات و نه‌فره‌تى لێ بێ ( ) . شێخ محمد متولّى شه‌عراوى ده‌ڵێ : ماناى موعجیزه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ خواى په‌روه‌ردگار له‌ سه‌ر ده‌ستى یه‌کێ له‌ پێغه‌مبه‌ره‌کانى له‌ به‌ره‌ى ئاده‌میزاد کارێکى نائاسایی و (خارق العادة) بێنێته‌دى. بۆ ئه‌وه‌ى به‌م هۆیه‌ پشتگیرى بانگه‌وازه‌که‌یان و ڕاستى په‌یامه‌که‌یان بکات . وه‌ک بَڵى ى به‌ هۆى موعجیزه‌ و کاره‌ له‌ عاده‌ت به‌ده‌ره‌کانییه‌وه‌ پێغه‌مبه‌رى ئیسلام بفه‌رمووێ : من شتێکم بۆ ئێوه‌ هێناوه‌ هه‌رگیز ئێوه‌ ناتوانن بیهێنن و هیچ توانا و ده‌سه‌ڵاتێکیشتان به‌ سه‌ریدا نیه‌، من به‌ هۆى ئه‌م کاره‌ سه‌ر سوڕهێنه‌وه‌ گه‌ر هه‌ر هه‌مووشتان کۆ ببنه‌وه‌ و هاوکارى و یارمه‌تى ده‌رى یه‌کتریش بن، ته‌حه‌دداتان ئه‌که‌م، و به‌ هیچ شێوه‌یه‌ک له‌ توانا و ده‌سه‌ڵاتتان نیه‌ ئه‌م موعجیزه‌یه‌ یان له‌ شێوه‌ى ئه‌و بهێنن، خۆ ئه‌گه‌ر ئێوه‌ش دوو دڵ و به‌ گومانن له‌وه‌ى که‌ من ئه‌یڵێم و هێناومه‌ بۆتان . ئه‌وا ئه‌مه‌ به‌ڵگه‌ و نیشانه‌ى راستگۆیی منه‌ له‌ بڵاوکردنه‌وه‌ و گه‌یاندنى بانگه‌وازى خواییدا. هه‌ندێک له‌ زانایانى شه‌رع زان به‌م شێوه‌یه‌ پێناسه‌ى (المعجزة) یان کردووه‌ و ده‌ڵێن : موعجیزه‌ واته‌ (خارق العادة) تێپه‌ڕێنه‌رى داب و نه‌ریته‌ ئاساییه‌کانه‌، و هانده‌ر و هۆکاریشه‌ بۆ کارى چاکه‌ و ئاسوده‌ىو به‌خته‌وه‌رى، به‌ستراوه‌ته‌وه‌ به‌ بانگه‌شه‌ى پێغه‌مبه‌رایه‌تى، مه‌به‌ست و ئامانج له‌ موعجیزه‌ش بریتیه‌ له‌ ئاشکرا کردنى راستى ئه‌و که‌سه‌ی که‌ ده‌عواى پێغه‌مبه‌رایه‌تى ده‌کات که‌ بیسه‌لمێنێ به‌ خه‌ڵک که‌ پێغه‌مبه‌ر و ڕه‌وانه‌ کراوى خودایه‌ . ئه‌م پێناسه‌یه‌ى که‌ زانایانى شاره‌زاى بوارى شه‌رعى کردوویانه‌ بۆ موعجیزه‌ پر به‌ پێست و گشت گیره‌ چونکه‌ ئه‌گه‌ر هاتوو ڕووداوه‌که‌ تێپه‌رێنه‌رى داب و نه‌ریته‌ ئاساییه‌کان نه‌بوو و شیاو و گونجاو بوو که‌ هه‌ر مرۆڤێکى تر ئه‌نجامى بدات، ئه‌وا ئه‌و کاته‌ پێ ى ناگوترێ موعجیزه‌ و له‌ خانه‌ و چوارچێوه‌ى موعجیزه‌دا نیه‌، چونکه‌ مه‌رجى موعجیزه‌ ئه‌وه‌یه‌ (خارقة العادة) بێ، و دوور بێ له‌ کارى ئاسایى و باوو ناسراوو نابێ له‌ ده‌سه‌ڵات و تواناى هیچ که‌سێک دابێ که‌ ئه‌نجامى بدات . وه‌ ئه‌گه‌ر هاتوو ڕووداوه‌که‌ (خارق العادة) بوو به‌ڵام ئامانج و مه‌به‌ست له‌ ڕوودانى کارى شه‌ڕ و شه‌ڕخوازى یاخود به‌د ڕه‌وشتى و خرابه‌کارى و زیان گه‌یاندن بوو به‌ خه‌ڵک، وه‌کو کار و کرده‌وه‌کانى جادووگه‌ر و شه‌یاتینه‌کانى جنۆکه‌، ئه‌و کاره‌ پێى ناگوترێ موعجیزه‌، چونکه‌ ئامانجى موعجیزه‌ بڵاو بوونه‌وه‌ى کارى باشه‌و سودو که‌ڵک و به‌خته‌وه‌رى و ئاسوده‌ییه‌ بۆ مرۆڤه‌کان، بۆ ئه‌وه‌ى خه‌ڵک بێنه‌ ناو ئاینى خودا و پارێزگارى پێغه‌مبه‌ره‌کانى و دڵنه‌واى و پشتیوانى و هاوکارییان بکه‌ن، وه‌ هه‌روه‌ها مه‌به‌ست لێى هه‌ڵگیڕانه‌وه‌ى کافره‌کانه‌ له‌ بیر و باوه‌ڕه‌ چه‌وت و لارکانیان و به‌زاندن و شکست پێهێنان و تێکشکاندیانه‌ له‌ به‌رامبه‌ر په‌یامى هه‌ق و دادپه‌روه‌ریدا . وه‌ ئه‌گه‌ر هاتوو کار و ڕووداوه‌که‌ (خارق العادة) تێبه‌رێنه‌رى داب و نه‌ریته‌ ئاساییه‌کان بوو، ئاماژه‌ش بوو بۆ کارى باش و ئاسوده‌ى و به‌خته‌وه‌رى . به‌ڵام له‌ سه‌ر ده‌ستى که‌سێک ڕوویدا بوو که‌ پێغه‌مبه‌رى خودا نه‌بێت، ئه‌وا ئه‌م ڕووداوه‌ش ناچێته‌ خانه‌ى موعجیزه‌وه‌، هه‌ر چه‌نده‌ پله‌ و پایه‌ى ئه‌و که‌سه‌ به‌رز و بڵند و پایه‌دار بێت، یا خود ئه‌گه‌ر هاتوو ئه‌و که‌سه‌ پیاو چاک و خواناس بوو ئه‌وا ئه‌و کاره‌ى پێ ى ده‌گوترێت (كةڕامةتى ثياو ضاكان) خۆ ئه‌گه‌ر بێت و پیاو چاک و خواناس نه‌بوو ئه‌وه‌ (استدراج) و تاقى کردنه‌وه‌ (ابتلاء )ه‌ . که‌ڕامه‌ت (الكرامة) بریتیه‌ له‌ ئاشکرا بوون و ده‌رکه‌وتنى کارێکى (خارق العادة) له‌ لایه‌ن که‌سێکى چاکه‌ خواز و خواناس که‌ پێغه‌مبه‌ر نه‌بێت و بانگه‌شه‌ى پێغه‌مبه‌رایه‌تى نه‌کات. هه‌ر کار و ڕووداوێکیش په‌یوه‌ست و پابه‌ند نه‌بێت به‌ ئیمان و باوه‌ڕ و خوو ڕه‌فتار و کرده‌وه‌ى پاکو چاک ئه‌وا (الاستدراج)، هه‌ر ڕووداوێکیش په‌یوه‌ست بێت به‌و که‌سه‌ى که‌ پێغه‌مبه‌رى خوابێت و بانگه‌وازى بۆ په‌یامه‌که‌ى بکات ئه‌وا مه‌عجیزه‌یه‌، که‌واته‌ پێویسته‌ مه‌عجیزه‌ په‌یوه‌نددار بێت به‌ یه‌کێک له‌ پێغه‌مبه‌رانى خودا بۆ ئه‌وه‌ى بیکا به‌ به‌ڵگه‌ و نیشانه‌ له‌ سه‌ر ته‌صدیق و ڕاست و دروستى بانگه‌واز و په‌یام و پێغه‌مبه‌رایه‌تیه‌که‌ى به‌ مه‌به‌ستى به‌ ده‌ستهێنانو مسۆگه‌ر کردنى متمانه‌ى گه‌له‌که‌ى و به‌ره‌ى خه‌ڵک به‌ گشتى .
لێره‌دا چه‌ندین وشه‌و واتا و ناوه‌ڕۆک به‌دى ده‌کرێت که‌ په‌یوه‌ندیان به‌ موعجیزه‌وه‌ هه‌یه‌ – به‌لآم له‌ کڕۆک و واتا دا جیاوازن . بۆ به‌ر چاو ڕۆشنى و ئاشنا بوون پێیان ده‌یانخه‌ینه‌ ڕوو وه‌ک :
١ – ئه‌و حاڵه‌تانه‌ى که‌ پێیان ئه‌گوترێ (ئيڕهاصات) که‌ بریتین له‌و ڕووداوه‌ له‌ عاده‌ت به‌ده‌رانه‌ى که‌ له‌ پێش پێغه‌مبه‌رایه‌تى داو له‌ کاتى له‌ دایک بوون دا ڕوویان داوه‌، هه‌ر چه‌نده‌ پێیان ناگوترێ موعجیزه‌ به‌ هۆى ئه‌وه‌ى که‌ مه‌رجه‌کانى موعجیزه‌ى تێدا نیه‌، له‌ کاتێکدا ئه‌م کار و ڕووداوه‌ سه‌ر سوڕهێنانه‌ له‌ سه‌ر ده‌ستى هیچ مرڤێکى تردا ده‌رناکه‌ون .
٢ – (الكرامة) که‌ڕامه‌ت بریتیه‌ له‌ کارێکى له‌ عاده‌ت به‌ده‌ر و تێپه‌ڕێنه‌رى داب و نه‌ریته‌ ئاساى و ناسراوه‌کان، که‌ له‌ سه‌ر ده‌ستى به‌نده‌یه‌کى بڕوادار و خواناس ئاشکرا ده‌بێت، که‌ پابه‌ند و شوێنکه‌وته‌ى یه‌کێک له‌و پێغه‌مبه‌رانه‌ بێت که‌ خاوه‌نى شه‌ریعه‌ت و ریساله‌ تبآ، هاوکات له‌گه‌لأ ئه‌مه‌شدابیر و باوه‌ڕى ته‌ندروست و کردا و ڕه‌فتاره‌کانیشى په‌سند و چاک و باش بێت، ئه‌و کاره‌ سه‌ر سوڕهێن و له‌ عاده‌ت به‌ده‌رانه‌ى که‌ له‌ سه‌ر ده‌ستى ئه‌ولیایانى خودا ڕوو ئه‌ده‌ن پێ یان ئه‌گوترێ که‌ڕامه‌ت، جارى واش هه‌یه‌ که‌ڕامه‌ت ناو ئه‌برێ به‌ ئایات و به‌ڵگه‌و نیشانه‌ چونکه‌ ڕوودانى ئه‌م ڕووداوه‌ به‌ڵگه‌یه‌ له‌ سه‌رصیدق و راستى ئه‌و پێغه‌مبه‌ره‌ى که‌ ئه‌م پیاو چاکه‌ پابه‌نده‌ پێ یه‌وه‌ و شوێنى که‌وتووه‌ . چونکه‌ که‌رامه‌ت و کاره‌ سه‌رسوڕهێنه‌ره‌کانى هه‌روه‌لیه‌کى خودا موعجیزه‌یه‌ بۆ ئه‌و پێغه‌مبه‌ره‌ى که‌ په‌یڕه‌وى لێ ده‌کات و شوێنى که‌وتووه‌ . ئێستا پێویسته‌ ئێمه‌ بزانین مانا و مه‌به‌ستى ((الولي)) چیه‌ و به‌ کێ ده‌گوترێ : ووشه‌ى ((الولي)) واته‌ : خواناس و شاره‌زا به‌ ناوه‌ پیرۆز و صیفاته‌ به‌رزکانى خواى په‌روه‌ردگار، به‌رده‌وامیش بێت له‌ سه‌ر خواپه‌رستى و عیباده‌ت و گوێڕایه‌ڵى فه‌رمانه‌کانى بکات، خۆ پارێزیش بێت له‌ سه‌رپێچى فه‌رمانه‌کانى خودا، هه‌ر بۆیه‌ش ئاوا ناو نراوه‌، چونکه‌ خوداى به‌رز و مه‌زن سه‌ردار و پشتیوانییه‌تى و بۆ ساتێکیش خواى میهره‌بان بێ ئاگا نابێت له‌ هیچ که‌سێک و به‌ڵکو هه‌میشه‌ به‌ئاگاو چاودێره‌ به‌ سه‌ر گشت به‌نده‌کانییه‌وه‌ . (ليَرةدا هةنديَك هةلَويست و ڕووداومان بةرضاو دةكةويَت كة بةلَطة و نيشانةى هةبوونى كةڕامةتى خوا ناسانمان بؤ دةرئةخات) . ده‌گێرنه‌وه‌ که‌ عومه‌رى کوڕى خه‌تتاب ڕه‌زاى خواى له‌ سه‌ر بێ، ماوه‌ى دوورى یه‌ک مانگ ڕێگه‌ دووژمنه‌کانى بینیوه‌، گوتى : یاساریه‌، الجبل، سه‌رکرده‌ى سوپاى موسوڵمانان (سارية) گوێ ى له‌ ده‌نگى عومه‌رى کوڕى خه‌تتاب ده‌بێت و یه‌کسه‌ر سوپاکه‌ى ئاگادار کرده‌وه‌ و چونه‌ سه‌ر چیایه‌که‌ و پشتیان له‌ دوژمن گرت، و ئینجا ده‌ستیان به‌ جه‌نگو شه‌ڕ کرد له‌گه‌ڵیانداو خواى په‌روه‌ردگاریش سه‌رى خستن به‌ سه‌ریاندا. دووژمن شکستێکى گه‌وره‌یان خوارد، ئه‌مه‌ که‌ڕامه‌تى عومه‌رى کوڕى خه‌تتاب بوو که‌ له‌م شوێن و ڕێگه‌ دووره‌وه‌ دوژمنه‌کانى سوپاى مه‌سڵمانانى بینى و، به‌ هه‌مان شێوه‌ش (سارية) له‌م دووره‌وه‌ گوێ بیستى ده‌نگى خه‌لیفه‌ى موسڵمانان ده‌بێت و به‌ ئاگادێنه‌وه‌ له‌ مه‌ترسى زاڵبوونى دوژمنه‌کانیان به‌ سه‌ریاندا( ). وه‌ هه‌روه‌ها ده‌گێرنه‌وه‌ که‌ جارێک عبدالله ى کوڕى شه‌قیق . په‌ڵه‌ هه‌ورێک به‌ سه‌ریدا ڕه‌ت ده‌بێت، ئه‌ویش ده‌ڵێ : ئه‌ى خودایه‌ گیان ئه‌م هه‌وره‌ تێمه‌په‌ڕێنه‌ به‌ سه‌ر فڵان شوێن و فڵان شوێنه‌دا تا بارانى لێ ده‌بارێت، خواى په‌روه‌ردگاریش هه‌وره‌که‌ى له‌ هه‌مان شوێن هێشته‌وه‌ تا بارانى باراند( ).
٣ – (المعونة) : هاوکارى و یارمه‌تى دان : بریتیه‌ له‌ چه‌ند کارو ڕووداوێکى له‌ عاده‌ت به‌ده‌ر . بۆ نموونه‌ زۆر جارى وا هه‌یه‌ که‌ مرۆڤ هه‌ر بیریشى بۆ ناچێت ئه‌م کاره‌ بێته‌ دى یان ڕووبدات، پاشان به‌ پێ ى ویست و خواستى ئه‌و ڕووئه‌دات و دێته‌ ئاراوه‌، بۆ نموونه‌ وه‌ک ئه‌و که‌سه‌ى که‌ له‌ ده‌شت و بیابانێکى چۆڵه‌وانى و دوور له‌ ئاوه‌دانى له‌ ناکاو شێرێکى دڕنده‌ى تووش ئه‌بێت، که‌چى ئا له‌و کات و ساته‌ مه‌ترسى داره‌دا دره‌ختێک په‌یدا ئه‌بێت له‌ شوێنیکى وا که‌ ئه‌م جۆره‌ دره‌ختانه‌ى لێ ناڕوێت، پاشان ئه‌چێته‌ سه‌ر دره‌خته‌که‌ و ڕزگارى ده‌بێت له‌ ده‌ستى شێره‌که‌ .
٤ – (الاهانة) : سوک و ڕیسوا کردن : ئه‌مه‌شیان بریتیه‌ له‌ کار و ڕووداوێک که‌ تێپه‌ڕێنه‌رى داب و نه‌ریته‌کانه‌، که‌ خوداى گه‌وره‌ له‌ سه‌ر ده‌ستى ئه‌و که‌سه‌ ئاشکراى ده‌کا، که‌ به‌ درۆو ده‌له‌سه‌ بانگه‌شه‌ى پێغه‌مبه‌رایه‌تى ده‌کا بۆ خۆى به‌ پێچه‌وانه‌ى مه‌به‌ستى خۆى . هه‌روه‌ک چۆن (موسةيلةمة)ى درۆزن ئه‌و کاته‌ى تفى کرده‌ چاوى پیاوێکى کوێر بۆ ئه‌وه‌ى چاک بێته‌وه‌ که‌چى به‌ هۆى ئه‌م تفه‌وه‌ چاوه‌که‌ى تریشى له‌ ده‌ستدا و هه‌ر دووک چاوه‌کانى کوێر بوو .
٥ – (الأستدراج) : ئه‌مه‌شیان بریتیه‌ له‌ کارێک تێپه‌ڕێنه‌رى داب و نه‌ریت و له‌ عاده‌ت به‌ده‌ره‌، خواى په‌روه‌ردگار له‌ سه‌ر ده‌ستى ئه‌و که‌سه‌ ئاشکراى ده‌کا که‌ بانگه‌شه‌ى خوایه‌تى بکات، هه‌روه‌ک چۆن ئه‌و کاته‌ى که‌ (مةسيح الدّجال) . که‌سێک ده‌کوژێت و پاشان زیندووى ئه‌کاته‌وه‌، به‌ڵام دواى ئه‌و پڕۆسه‌یه‌ خواى په‌روه‌ردگار به‌ ده‌سه‌ڵات و هێز و قودڕه‌تى خۆى سزاى ئه‌دات و به‌ڵا و موسیبه‌تى گه‌وره‌ى به‌سه‌ردا دێنێت . له‌ کاتێکدا خه‌ڵک ئاشناى ووشه‌ى موعجیزه‌ و ماناو نێوه‌ڕۆکى ئه‌م وشه‌یه‌ن، وه‌ زۆریش باوو ناسراوو به‌ ناوبانگه‌ له‌ سه‌ر زمانى ئاده‌میزاد، که‌چى ئه‌م ووشه‌یه‌ نه‌ له‌ قوڕئانى پیرۆزو نه‌ له‌ فه‌رمووده‌ به‌ پێزه‌کانى پێغه‌مبه‌رى به‌رز و به‌ڕێزدا نه‌هاتووه‌، به‌ڵام ته‌نها ووشه‌ى (أية) هاتووه‌ و به‌س هه‌روه‌ک خوداى گه‌وره‌ له‌ قوڕئانى پیرۆز له‌سوڕه‌تى ئه‌نعامدا له‌ ئایه‌تى ژماره‌ (134) دا ئه‌فه‌رمووى : (واذا جاءتهم أيةٌ) واته‌ : هه‌ر که‌ موعجیزه‌ و به‌ڵگه‌یه‌کیان بۆ دێ بۆ ته‌صدیقى پێغه‌مبه‌ر (ص) وه‌ له‌ سوره‌تى (ڕةعد)یشدا له‌ ئایه‌تى (4)دا خواى گه‌وره‌ ده‌فه‌رمووى: (ان فى ذلك لايت) ووشه‌ى (أية) لێره‌شدا به‌ ماناى به‌ڵگه‌ و نیشانه‌ هاتووه‌ . وه‌ هه‌روه‌ها ووشه‌ى (برهان )یش له‌ قوڕئانى پیرۆزدا هاتووه‌، هه‌روه‌ک خوداى گه‌وره‌ ده‌فه‌رمووێ قدجاءكم برهنُ من ربكم) (النساْ ) (174). ووشه‌ى (معجزة) وه‌رگیراوه‌ له‌ ووشه‌کانى (ئاية و برهان) هه‌مان مه‌به‌ست و مانا و نێوه‌رۆک ده‌به‌خشێ ( )، بێ گومان هه‌ر که‌سێک نکۆڵى بکا له‌ موعجیزه‌کانى پێغه‌مبه‌ران کافر و بێ باوه‌ڕ ده‌بێ، چونکه‌ کافر به‌ که‌سێک ده‌گوترێ که‌ نکوڵى بکات له‌ ناز و نیعمه‌ت و به‌ڵگه‌ و نیشانه‌ و ئایه‌ته‌کانى خودا. ئه‌زهه‌رى ده‌ڵێ : نیعمه‌ت و به‌خششه‌کانى خوا به‌ڵگه‌ و نیشانه‌ى به‌ هێزه‌ له‌ سه‌ر تاک و ته‌نهایی خواى میهره‌بان، جا کاتێک هه‌ر که‌سێک نکۆڵى له‌و به‌ڵگه‌ و ئایه‌تانه‌ بکات بێ شک و گومان یه‌کتایى خواى گه‌وره‌یان ڕه‌تکردۆته‌وه‌ به‌وه‌ش کافر و بێ باوه‌ڕ ده‌بێ . چونکه‌ دروستکه‌ر و به‌دیهێنه‌رى ئه‌و ئایه‌ت و به‌ڵگانه‌ خواى بێ هاوه‌ڵ و هاوتایه‌ . وه‌ هه‌روه‌ها خواى په‌روه‌ردگار پێغه‌مبه‌ره‌کانى ناردووه‌ بۆ هیدایه‌تدانى به‌ره‌ى ئاده‌میزاد به‌ پاڵپشتى چه‌ندین ئایه‌ت و به‌ڵگه‌ و موعجیزه‌ى مه‌زن و، ناردنه‌ خواره‌وه‌ى کتێب و په‌یامى ئاسمانى و نیشانه‌ و به‌ڵگه‌ى ڕۆشن و دیار و به‌رچاو، جا هه‌ر که‌سێک تصدیق و باوڕیان پێ نه‌هێنێ و نکوڵیان لێ بکات ئه‌وا کافر ده‌بێت و ئینکارى به‌خشش و نیعمه‌ته‌کانى خوداى په‌روه‌ردگارى کردووه‌، به‌مه‌ش له‌ چوارچێوه‌ى دیندارى و خواپه‌رستى ئه‌چێته‌ ده‌ره‌وه‌ . یه‌کێ له‌و چاکه‌ و به‌زه‌یى و میهره‌بانیه‌ى که‌ خواى باڵاده‌ست له‌گه‌لأ به‌نده‌کانى خۆى نواندى ئه‌وه‌ بوو که‌ نێردراوو پێغه‌مبه‌رانى ڕه‌وانه‌ کرد بۆ ناو گرۆى به‌شه‌ریه‌ت به‌ مه‌به‌ستى موژده‌دانو ترساندنیان، خواى په‌روه‌ردگار پشتگیرى پێغه‌مبه‌ره‌کانى خۆى کردووه‌ . سڵاوى خودایان لێ بێ – به‌ هۆکارێکى وه‌ها یارمه‌تى داون که‌ هه‌رگیز عه‌قڵى مرۆڤ له‌وه‌و پێش به‌ خه‌یاڵیدا نه‌هاتووه‌، ئه‌م هۆکارانه‌ش که‌ خودا یارمه‌تى پێغه‌مبه‌ره‌کانى پێداوه‌، موعجیزه‌ و به‌ڵگه‌ و نیشانه‌ى به‌هێز و ڕوونکه‌ره‌وه‌ بوو، ئه‌مه‌ش بۆ ئه‌وه‌ بووه‌ تاکو راستى ئه‌و وتانه‌ى خۆیان بۆ ئه‌و خه‌ڵکه‌ بسه‌لمێنن که‌ بانگیان کردوون بۆ ئیمان هێنان و بڕوا بوون به‌و په‌یام و ریساله‌ته‌ى پێیاندا نێردراون بۆ لایان، به‌ ئامانجى ڕێک و پێک بوونى سیسته‌مى کاروبارى ژیان و گوزه‌رانیان و ئاسوده‌یى و به‌خته‌وه‌رى له‌ دنیا و دوا ڕۆژدا. خواى په‌روه‌ردگاریش له‌ قوڕئانى پیرۆزدا باسى بیست و پێنج پێغه‌مبه‌رى کردووه‌ ئه‌وانیش بریتین له‌ :أدم، هود، شوعیب، صالح، أیدریس، نووح، ابراهیم، لوگ، اسماعیل، اسحاق، یه‌عقوب، یوسف، ئه‌یوب، ژوالکفل، یه‌سه‌ع، الیاس، یونس، موسى، هارون، داود، سوله‌یمان، زه‌که‌ریا، یه‌حیا، عیسى، محمد، دروودوو سڵاوى خوا له‌ سه‌ر هه‌مویان بێ . له‌و چه‌ند لاپه‌ڕانه‌ى دوایى که‌ له‌ به‌رده‌ستتان دایه‌، به‌ کۆمه‌ک و پشتیوانى خواى گه‌وره‌ چه‌ندین نموونه‌ و وێنه‌ى جۆراوجۆر ئه‌خه‌ینه‌ به‌رچاوى خوێنه‌رانى سه‌نگین له‌و موعجیزه‌ و به‌ڵگه‌ و نیشانه‌ به‌هێز و ڕوونکه‌ره‌وانه‌ى که‌ خواى به‌ به‌زه‌ى و به‌ ده‌سه‌ڵات پشتگیرى و پشتیوانى پێ له‌ پێغه‌مبه‌ره‌کانى کردووه‌، بۆ ئه‌وه‌ى بیانکا به‌ به‌ڵگه‌ و نموونه‌ و شاهێدى له‌ سه‌ر راستى بانگه‌واز و حه‌قیقه‌تى په‌یامه‌که‌یان له‌ به‌رده‌م ئاده‌میزاد و به‌نده‌کانى خۆى دا جا چ ئه‌وانه‌ى له‌ سه‌رده‌مى ئه‌واندا ژیاون یان گه‌ل و نه‌ته‌وه‌کانى دواتر و غه‌یرى میلله‌ته‌کانى ئه‌وان .

مامۆستا کرێکار‎ چه‌ن به‌سه‌رهاتێكی زۆر كاریگه‌ر ,, بۆیه‌ک جاریشبێت گوێبگره‌ ..

مامۆستا کرێکار‎ گوێ له‌ چه‌ن به‌سه‌رهاتێكی زۆر كاریگه‌ر بگرن



له‌لایه‌ن: به‌رێوبه‌ری ماڵپه‌ ڕ ·سه‌روه‌ر حسێن AUGUST 17, 2013

بۆیه‌ک جاریشبێت گوێبگره‌ ..

بۆ منداڵان : چۆنیه‌تی ده‌ست نوێژ هه‌ڵگرتن

بۆ منداڵان : چۆنیه‌تی ده‌ست نوێژ هه‌ڵگرتن

له‌لایه‌ن: به‌رێوبه‌ری ماڵپه‌ ڕ ·سه‌روه‌ر حسێن AUGUST 17, 2013

منداڵی موسڵمان چی ده‌ڵێت؟

له‌لایه‌ن: به‌رێوبه‌ری ماڵپه‌ ڕ ·سه‌روه‌ر حسێن AUGUST 17, 2013









































































                                                     له‌ دووعایی خێر بێ به‌شمان مه‌كه‌ن




                                                       ********************************* 

                                                        ماڵپه‌ڕی کێردش-پاوه‌ر : www.Kurdish-Power





                                                                                          -:: له‌گه‌ل ڕێزدا به‌رێوبه‌ری ماڵپه‌ر : سه‌روه‌ر حسێن ::-

ماموستا فاتيح شارستيني – به‌سه‌رهاتی ئه‌و ئافره‌ته‌ی خیانه‌تی هاوسه‌رگیری كرد

له‌لایه‌ن: سه‌روه‌ر حسێن · Jeneuary 17, 2015

له‌لایه‌ن: سه‌روه‌ر حسێن · FEBRUARY 4, 2015

ماموستا فاتيح شارستيني – خيانةت

........................................................

                                    ماڵپه‌ڕی کێردش-پاوه‌ر : www.Kurdish-Power

ئایا (ئبلیس-شه‌یتان) فریشته‌بوو؟

له‌لایه‌ن: سه‌روه‌ر حسێن · Jeneuary 17, 2015

ئاده‌م و حه‌وا






ئایا ئبلیس فریشته‌ بوو؟






ڕێزێكی تایبه‌تی خوایه‌ بۆ ئاده‌م ،به‌ ده‌ستی قودره‌تی دروستی كرد،وه‌ داوای كرد له‌ فریشته‌ كه‌ كوڕنوشی بۆ به‌رن،






هه‌ موو كڕنوو شیان بۆ برد له‌ به‌ر ئه‌وه‌ كه‌ خوا به‌ ده‌ ستی قودره‌ تی دروستی كرد بوو، به‌ ڵام ئیبلیس كڕنوشی بۆ نه‌ برد،فه‌رمانی خوای شكاند،به‌ر له‌ وه‌ی باسی كڕنوش نه‌ بردنی ئیبلیس بكه‌ ین،پرسیار ده‌كرێت ئایا ئیبلیس فریشته‌ بوو؟






خوای گه‌وره‌ فه‌رموویه‌ تی:( وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ).الكهف:50،واته‌:كاتێ وتمان به‌ فریشته‌كان كوڕنوش به‌رن بۆ ئاده‌م،كوڕنوشیان برد






هه‌موو یان ته‌نها ئبلیس نه‌بێ. له‌ ڕواڵه‌تی ئه‌م ئایاته‌ وه‌ وا ده‌رده‌ كه‌وێ كه‌ ئبلیس له‌ فریشته‌ بو بێ.به‌ڵام واش نیه‌،






كۆی زانایان له‌سه‌ر ئه‌وه‌ن كه‌ ئیبلیس فریشته‌ نیه‌ و هه‌ رگیز نه‌ بووه‌،به‌ڵكو ئبلیس له‌ جنه‌،له‌و جنا نه‌یه‌ كه‌ له‌ سه‌ر زه‌ویدا بوون فه‌ساد و خراپه‌یان تیا كرد،خوا فریشته‌ی نارده‌ سه‌ریان ده‌ریان كردن بۆ دورگه‌كان و قڵیش زه‌وی، به‌ڵام له‌ ناوشیاندا هه‌ بوون گوێرایه‌ڵ و عابد بۆ خوا،ئه‌مانه‌ هاو به‌شی جنه‌ خراپه‌ كانیان نه‌ ده‌ كرد له‌ فه‌سادو خرا په‌ كاریدا،به‌م تاقمه‌ یان ده‌وتن ئیبلیس،فریشته‌ ئه‌مانه‌ی بر بۆ ئاسمان،شوێنێ نه‌بوو له‌ ئاسمان كورنوش تیانه‌ به‌ن،به‌ڵام






توخمی ئیبلیس وا بوو سه‌لامه‌ت نه‌بووعه‌یب و ناته‌ واویه‌كی زۆر خه‌ته‌ر.خوا زانابوو به‌و توخمه‌ خه‌ته‌ر و ترسه‌ناكه‌یان،به‌ڵام فریشته‌ ئه‌م توخمه‌ ترسه‌ناكه‌یان تیانه‌ بوو به‌هێزترین به‌ڵگه‌ كه‌ ئیبلیس له‌


له‌ فریشته‌ نین


فه‌رموو ده‌ی خوایه‌ كه‌ ده‌ فه‌ رمووێ:(وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ كَانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ ۗ أَفَتَتَّخِذُونَهُ وَذُرِّيَّتَهُ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِي وَهُمْ لَكُمْ عَدُوٌّ ۚ بِئْسَ لِلظَّالِمِينَ بَدَلًا) ٥٠.


واته‌:كات ێ وتمان به‌ فریشته‌كان كورنوش بۆ ئاده‌م به‌رن،هه‌موو كوڕنوشیان برد ته‌نها ئیبلیس نه‌ بێ كوڕنوشی نه‌ برد ئیبلیس له‌ توخمی په‌ری بوو،واته‌:جن ئه‌و فه‌رما نه‌ی خوای شكاند و تاوانی كرد.ئه‌مه‌ به‌ڵگه‌ یه‌كی زۆر ڕوون و ئاشكرا و به‌ هێزه‌ كه‌ ئیبلیس له‌ توخمی ئیبلیس نیه‌ چونكه‌ توخمی ئه‌وان نافه‌رمانی لێناوه‌شێته‌ وه،به‌ڵكو توخمی په‌ری واته‌ جنه‌.كه‌ توخمه‌كه‌یان نافه‌رمانی لێده‌وه‌شێته‌وه‌ و






به‌ڵكو تاوان و فه‌سادی زۆر یان له‌ سه‌ر زه‌وی ئه‌نجام داوه‌.په‌روه‌ردگار زۆر ئاسایی و ئاسان بوو ئاده‌می به‌ فه‌رموده‌ی:(كُنْ فَيَكُونُ )یس:82،دروست بكردایه‌،به‌ڵام خوا ئاده‌می به‌ده‌ستی قودره‌تی پیرۆزی دروست كرد.ئه‌مه‌






شه‌ره‌ف وڕێزێكه‌ بۆ ئاده‌م و نه‌وه‌كه‌ی،ئیبلیسئه‌م ڕێزه‌ی نه‌بوو به‌هۆی ئه‌وه‌ی نافه‌رمانی خوای له‌ ناخدا بوو،






كوابوو هیچ دروستكراوێكی خوا ئه‌م شه‌ره‌فه‌ی پێنه‌دراوه‌ كه‌ به‌ ئاده‌م دراوه،به‌ڵام ئاده‌میزاد خۆی ئه‌مشه‌ره‌فه‌ی ڕوخاند به‌هۆی نه‌وه‌ كه‌ به‌ زۆری له‌ فرمانی خوا لاده‌ده‌ن،وه‌ك چۆن ئیبلیس خۆی سوك و بێ ڕێزترین دروست


كراو له‌ قاپی سۆزو به‌زه‌یی خۆی ده‌ری كرد و،له‌عنه‌تی كرده‌ ملوانكه‌ی گه‌ردنی.






ئيبليس بۆچی فه‌رمانی كڕنوش بردنی پێكرا؟






خوا فه‌رمانی به‌ قریشته‌ كرد كڕنوش بۆ ئاده‌م به‌رن نه‌ك جن،ئیتر بۆچی ئیبلیس كه‌ توخمی جنه‌ ئه‌و سزا سه‌خته‌ی






خوای وه‌رگرت؟






هۆی ئه‌و سزایه‌ ئه‌وه‌ بوو كه‌ ئیبلیس له‌ ناو فریشته‌ كاندا ده‌ژیا له‌ به‌ر ئه‌وه‌ فه‌رمانی كڕنوش بردنه‌ كه‌ گرتیه‌ وه‌،


ئه‌وه‌تا كاتێ خوا لێی ئه‌پرسێ بۆچی كڕنوش نابه‌ی:(قَالَ يَا إِبْلِيسُ مَا مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِمَا خَلَقْتُ بِيَدَيَّ ۖ أَسْتَكْبَرْتَ أَمْ كُنْتَ مِنَ الْعَالِينَ )ص.


٧٥،ئیبلیس ده‌یوت :خوایه‌ تۆ فه‌رمانی كڕنوش بردنت به‌ من نه‌ كردوه‌،به‌ڵكو له‌ وه‌ڵامدا وتی:بۆیه‌ كڕنوشی بۆ نابه‌م چونكه‌ من له‌و چاكترم(أَنَاْ خَيْرٌ مِّنْهُ )ئیترهیچ


مله‌ جڕه‌ی نه‌كرد كه‌ ئه‌و فه‌رمانه‌ من ناگرێته‌ وه‌،به‌ڵگه‌ی زۆر ڕوون و ئاشكراتر له‌ سه‌ر ئه‌ مه‌،ئه‌وه‌تا خوا فه‌رموویه‌تی به‌ ئیبلیس(قَالَ مَا مَنَعَكَ أَلَّا تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُكَ ۖ قَالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نَارٍ وَخَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ )الاعراف.12


واته‌:ئه‌ی ئیبلیس چی ڕێگرت بوو كه‌ كوڕنوش نه‌به‌ی بۆ ئاده‌م كه‌






من فه‌رمانم پێ دایت كوڕنوشی بۆ به‌ ری.






دیت فریشته‌ كه‌ چه‌ند گه‌ردن كه‌چ بوون بۆ به‌ جێ هێنانی فه‌رمانی خوا به‌ بێ دوودڵی و ڕاڕایی یه‌ كسه‌ر فه‌رمانه‌ كه‌ی خوایان به‌جێ هێنا(فسجدوا)ئه‌گه‌ر من وتۆی ئاده‌میزادیش بێ دوو دڵی و ڕاڕایی فه‌رمانی خوا جێ به‌ جێ بكه‌ین.






وه‌ك فریشته‌ ده‌ بین و به‌ڵكو زیاتریش،به‌ڵكو ده‌بین به‌ كه‌سانیك كه‌ خوا شانا زیمان پێوه‌ بكات و به‌ زیاتر دامان بنێ له‌و فریشته‌ نورانیانه‌ كه‌ هه‌رگیز تاوان خۆگێل كردنیان له‌ ئاستی فه‌رمانی خوا نه‌بووه‌ و نابێ،كه‌ وابوو ئه‌ی ئاده‌می به‌ ڕێز خۆپارێزی بكه‌ له‌ هه‌ر شتێ كه‌ نزیكت ده‌كاته‌وه‌ له‌شه‌یتان،ئه‌گه‌ر جارجار توشی هه‌ڵه‌ و تاوان بووی له‌ سه‌ری به‌رده‌ وام مه‌ به‌و ده‌ست به‌ جێ لێی په‌شیمان به‌ره‌وه‌ و به‌ چاكه‌ كردن و گوێڕایه‌ڵی خوا خۆت له‌ خوا نزیك بكه‌ره‌وه‌.






چونكه‌ من و تۆی ئاده‌می له‌ ئاده‌مێكین كه‌ فویه‌كی خواییه‌ وه‌ له‌ نه‌بونه‌وه‌ هاته‌ بوون.






ئیبلیس یان شه‌یطان






یه‌كه‌م تاوان كار كه‌( شه‌یطان)ه‌،جارجارقوڕئان به‌ ئیبلیس ناوی ئه‌هێنێ و جارجاریش به‌ شه‌یطان ئایا ئه‌م دوانه‌ هه‌ر






دووناوی ئه‌ون؟یان هه‌ردوو ناوه‌كه‌ یه‌ك مانایان هه‌یه‌؟ناوی یه‌كه‌م به‌رله‌وه‌ی تاوان ئه‌نجام بدات ئیبلیس بوو،به‌ڵام شه‌یطان له‌ زمانی عه‌ره‌ بیدا واته‌:دوركه‌وته‌وه‌ ئیبلیس له‌ فه‌رمانی خوا ده‌رچوو واته‌ دوركه‌وته‌وه‌ له‌ گوێڕایه‌ڵان


دوركه‌وته‌وه‌ له‌ ئه‌هلی ته‌وبه‌،دوركه‌وته‌وه‌ له‌ لێ بوردنی خوا،دوركه‌وته‌وه‌ له‌ به‌هه‌شتی خوا له‌به‌ر ئه‌م زۆر دوركه‌وتنه‌وه‌یه‌ی ناونرا به‌ شه‌یطان واته‌:دور.كه‌وابوو ناوه‌كه‌ی ئیبلیسه‌ و وه‌صفه‌كه‌ی شه‌یتانه‌.






كه‌سانێك هه‌ن دور ده‌كه‌ونه‌وه له‌ طاعه‌تی خوا ناوده‌برێن به‌ یاخی،به‌ فاسق به‌ جاحد واته‌:نكۆڵی كه‌ر،ناو ده‌برێ به‌كافر به‌ پێی تاوانه‌كانیان.






بۆیه‌ ئامۆژگاریه‌كی برایان و دڵسۆزانه‌ت ده‌كه‌م كه‌ هه‌ر كات دور كه‌ویته‌وه‌ له‌ خوا به‌ ئه‌نجامدانی تاوان دورده‌كه‌ویته‌وه‌ له‌ ته‌وبه‌،ئه‌گه‌ر كه‌س و كه‌سانی خراپه‌كار لێت نزیك بوونه‌وه‌،له‌كه‌سانی ئه‌هلی خێرو چاكه‌ دانه‌بڕێیت،ئه‌گه‌ر شه‌یتان به‌ فرتوفێڵه‌ كانیه‌وه‌ لێتان نزیك بوونه‌وه‌ ده‌ست به‌جێ یادی خوا و ده‌سه‌ڵاتی خوا بكه‌ن






وبگه‌ڕێره‌وه‌ بۆ لای خوا و ئه‌گه‌ر گوناهی پێ كردبوون ده‌ست به‌جێ به‌ره‌و قاپی ته‌وبه‌ بڕۆن قاپی ته‌وبه‌ به‌شه‌و






و ڕۆژ له‌ سه‌ر پشته‌ و هه‌رگیز له‌ كه‌س دانه‌خراوه‌ و داناخرێ.لێبوردنی خوا نزیكترو زۆرترو چه‌سپاو تره‌ له‌ تۆڵه‌ی خوا له‌ هه‌موو كه‌س و له‌ هه‌موو شتێ لێته‌وه‌ نزیك تره‌.


دوركه‌وته‌وه‌ له‌ ئه‌هلی ته‌وبه‌،دوركه‌وته‌وه‌ له‌ لێ بوردنی خوا،دوركه‌وته‌وه‌ له‌ به‌هه‌شتی خوا له‌به‌ر ئه‌م زۆر دوركه‌وتنه‌وه‌یه‌ی ناونرا به‌ شه‌یطان واته‌:دور.كه‌وابوو ناوه‌كه‌ی ئیبلیسه‌ و وه‌صفه‌كه‌ی شه‌یتانه‌.






جیاوازی له‌ نێوان ئه‌م دوو ناوه‌ چییه‌؟






شتێكی ڕوون و ئاشكرایه‌ كه‌،هه‌مووشه‌یتانێ له‌ جننه‌،به‌ڵام هه‌ موو جن له‌ شه‌یتان نیه‌ ،به‌واته‌:جنی فاسق و كافر شه‌یتانه‌،شه‌یتان واته‌:ئه‌وانه‌یان كه‌ تاوان ئه‌كه‌ن و هانه‌ هانه‌ی خه‌ڵكی ده‌ده‌ن بۆ تاوان و كفرو له‌ خوا یاخی بوون.






ئه‌و جننانه‌ كه‌ وه‌كو شه‌یتان نین ئه‌وانه‌ به‌ شه‌یتان ناو نابرێن، زۆرێك له‌ جین موسوڵمانن و ئومه‌تی پێغه‌مبه‌رن.


به‌شی دوویه‌می به‌م زووانه‌


نوسینی:توانا حسین


پێداچوونه‌وه‌ی:مسحود ئه‌حمه‌د


سه‌رچاوه‌: رێگای ژیان












                                   ماڵپه‌ڕی کێردش-پاوه‌ر : www.Kurdish-Power